سليمان بن حسان الأندلسي ( ابن جلجل ) ( مترجم : سيد محمد كاظم امام )

22

طبقات الأطباء والحكماء ( فارسى )

« استدراك على كتاب الحشائش لديسقوريدس لابن جلجل » شايد همين مقاله است ؟ 3 - « مقالة فى ادوية الترياق » يك نسخه از اين مقاله پيوست مجموعهء شمارهء 573 كتابخانهء البودليانا نامبرده موجود است . 4 - « رسالة التبيين فيما غلط فيه بعض المتطببين » ( ابن ابى اصيبعه ج - 2 ص 48 و صفدى در الوافى بالوفيات ج - 12 - ص 87 از اين رساله ياد كرده‌اند ) . اين رساله از ميان رفته ، و بدست ما نرسيده است . 5 - كتاب : « طبقات الاطباء و الحكماء » همين كتاب است كه اكنون به پيشگاه دانشمندان و محققين عرضه مىگردد ابن جلجل در آغاز سال 377 ه از نگارش آن فراغت يافته . ( بنا بگفتهء ابن الابار نقلا از ترجمهء احوال ابن جلجل كه خود نوشته است ) . نام اين كتاب مورخان ، و نويسندگانى كه از اين كتاب مطالبى نقل كرده‌اند ، درباره نام اين كتاب اختلاف كرده ، و آن را بنامهاى گوناگون خوانده و نوشته‌اند ، و نسخهء كه مورد استناد اين چاپ مىباشد نام كتاب بالصراحه در آن نوشته نشده ، زيرا صفحهء اول را كه معمولا نام كتاب در آن نوشته مىشود ندارد ، و بلافاصله متن كتاب شروع مىشود ، نمىدانم اين نسخه اصلا چنين ورقهء نداشته ؟ ، يا اصلا بىعنوان نوشته شده ؟ به گمان من نسخه‌هائى كه از اين كتاب در دست برخى نويسندگان و مورخان بوده ، و از آن چيزهائى نقل كرده‌اند - مانند : ابن ابى اصيبعه ، قفطى ، صاعد الاندلسى ، ابن فضل إله العمرى - همانند نسخهء ما بىعنوان بوده و نام كتاب را نداشته است ، زيرا اين نويسندگان هرجا ازين كتاب ياد مىكنند ، هركدام آن را بنامى ديگر مىخوانند ، و گويا خودشان اين نامها را بمناسبت موضوع كتاب بان داده‌اند . چنان كه ابن ابى اصيبعه آن را : « كتاب يتضمن ذكر شىء من اخبار الاطباء و - الفلاسفه » ناميده است . و قفطى دربارهء آن مىگويد : « كتاب كوچكى است در تاريخ حكما » - تصنيف صغير فى تاريخ الحكماء - . و صاعد اندلسى عباراتى عينا از آن نقل كرده اما آنها را نه بانكتاب نسبت داده و نه نام كتاب را گفته است .