سليمان بن حسان الأندلسي ( ابن جلجل ) ( مترجم : سيد محمد كاظم امام )
19
طبقات الأطباء والحكماء ( فارسى )
و چون اين بخش از مقدمهء كتاب نامبرده از جمله اسناد و نصوص مهمهء تاريخى است ، و در حقيقت فصلى از تاريخچهء حيات ابن جلجل بشمار مىرود بتمامه نقلا از ابن اصيبعه در اينجا آورده مىشود : « ابن جلجل مىگويد : كتاب ديسقوريدوس در شهر مدينة السلام ( بغداد ) ، در دولت عباسى ، و در روزگار خلافت جعفر المتوكل على إله از زبان يونانى به زبان عربى ترجمه گرديد ، مترجم آن اصطفن بن بسيل ترجمان بوده است ، و حنين بن اسحاق مترجم اين ترجمه را رسيدگى كرده و آن را تصحيح نموده و در دسترس استفاده كنندگان قرار داد ، آنچه را توانست از نامهاى گياهان به زبان عربى برگردانيد ، و نام هر گياهى را كه در زبان عربى معادل آن را نيافت به حال خود بيونانى برجاى گذاشت ، به اين اميد كه شايد كسى را خداوند برساند و بتواند معادلات عربى آنها را نيز بدست آورده همه را ترجمه كند ، و مردم از آن بهرهمند گردند ، زيرا وقتى مردم يك سرزمين گياهانى را كه در آن سرزمين مىرويد شناخته خواص و سود آنها را دريافتند ، نامى بر آنها نيز خواهند گذاشت . ابن جلجل مىگويد : نسخهء از ترجمهء عربى اصطفن بن بسيل از اين كتاب باندلس رسيد ، هرچه از گياهان آن را شناخته بودند نام عربى آن گياهان را نوشته و هرچه از گياهان در آن كتاب ناشناخته مانده بود بر همان نام يونانى باقى بود ، و مردم در مشرق و اندلس از قسمتهاى شناختهشدهء آن بهرهمند مىگرديدند ، تا روزگار خلافت الناصر عبد الرحمن بن محمد فرمانرواى اندلس ، و به ياد دارم سال 337 ه بود كه ارمانيوس ( Romanos ) پادشاه قسطنطينيه ، نامهء با هداياى گرانبهائى براى الناصر فرستاد ، در ميان هدايا نسخهء كتاب ديسقوريدس قرار داشت ، نسخهء عجيبى بود ، تصوير گياهان در آن بشيوهء روميان نقاشى گرديده بود ، اين كتاب به خط و زبان اغريقى يعنى يونانى نوشته شده بود ، و نيز از جملهء هدايا نسخهء كتاب عجيب : « هروسيس صاحب القصص » بوده است ، اين كتاب در تاريخ روم و اخبار قرون گذشته ، و داستانهاى پادشاهان باستانى است ، و بسيارى فوائد ديگر ، ارمانيوس در نامهء خود به الناصر نوشته بود ، اگر مىخواهيد از كتاب ديسقوريدس بهرهمند بگرديد ، آن را بدست كسى بدهيد كه زبان يونانى را مىداند و گياهان را بشناسد آن را به زبان عربى ترجمه كند تا از آن كتاب بهرهمند گرديد ، و اما كتاب « هروسيس » در شهر شما