سليمان بن حسان الأندلسي ( ابن جلجل ) ( مترجم : سيد محمد كاظم امام )
7
طبقات الأطباء والحكماء ( فارسى )
عرب اندلس بنام لاتينى آن - ولى در شكل عربى كلمه - يعنى الابريشم معروف شده است ، و تبديل سين بشين نقطهدار با لهجهء مردم اندلس مطابقت دارد . نظير اين را خود ابن جلجل نقل كرده است وى مىگويد : نام اصلى يونانى كتاب « يرونم الترجمان » : « خرونيقون » مىباشد ، اين كتاب در اندلس به زبان عربى ترجمه شد ، و ترجمهء عربى آن را : « القروانقه » ناميدهاند ، اين هم دليل ديگر است بر اينكه ترجمهء بعضى از كتابها را به همان نام اصلى يونانى ناميده و آن را معرب مىكردهاند ، يعنى شكل اصلى كلمه را اندكى تغيير مىداده تا از حيث آهنگ هموزن كلمات عربى گردد . 1 باز هم ابن جلجل مىگويد : در روزگار فرمانروائى امير محمد بن عبد الرحمن ( 228 - 273 ه ) و امير عبد اللّه بن محمد ( 275 - 300 ه ) در اندلس چند تن پزشك پيدا شد ، اما نشنيده است كه اين پزشكان تأليفاتى داشته باشند . و در عهد خليفه عبد الرحمن الناصر ( 300 - 350 ه ) پزشكانى ظهور كردند ، و بتأليف كتاب آغاز نمودند ، از آن جمله : يحيى بن اسحاق الطيب مىباشد ، وى در علم طب كناشى مشتمل بر پنج كتاب ( پنج فصل ) تأليف كرده است بنام : « الابريسم » 2 - غير از كتاب الابريسم كه پيش ازين گفته شد - و چنان كه ابن جلجل گفته است اين كتاب نخستين كتابى است كه پزشكان اندلس در علم طب تأليف كردهاند . مجموع اين مطالب قول ابن جلجل را كه مىگويد : - در اين عصر كتابهاى طبى از مشرقزمين باندلس رسيده و در آن ديار انتشار يافته و مورد توجه دانشمندان قرار گرفته است - تأييد مىنمايد . ابن جلجل خودش در اين كتاب ( كتاب حاضر ) مطالبى از كتب ابقراط و جالينوس و غيره نقل مىكند ، و بيگمان وى ترجمههاى عربى اين كتابها را كه از مشرق باندلس رسيده بود در دست داشته و مورد استفاده قرار داده است . پس از اين پيشگفتار كوتاه « خود ابن جلجل » و « اين كتاب » او را بخوانندگان مىشناساند :