اسپانيا فرمان راندند و از فرزندان عبد الرحمن كه در نوبت دوم خلافت كرده‌اند : المستظهر عبد الرحمن بن هشام بن عبد الجبار بن الناصر . و پس از مرگ او المستكفى محمد بن عبد الرحمن . و پس از درگذشت او المعتمد هشام بن محمد بن عبد الملك بن الناصر زمام امور خلافت امويان را در اندلس بدست گرفت . و در زمان اين خليفه حكومت خاندان امويان در سال 312 ه . ( 1031 م . ) به كلى در اندلس انقراض يافت ، و حكومت مدعيان ملك - كه در تاريخ اسلام بعنوان : « ملوك الطوايف » ناميده و مشهور مىباشند - آغاز گرديد . و از اين تاريخ تا پايان حكومت و استيلاى اسلام بر اندلس ديگر هرگز يك تن بر سراسر اين ملك فرمان نراند ، و هرگز يك حكومت مركزى كه سراسر اندلس را در حيطهء قدرت خود داشته باشد ظهور نكرد ، و در هر ايالت و در هر استان و شهرستان سر جنبانى بسركشى برپاى خاسته و حكومتى براى خود و فرزندان خود بنياد نهاد . مانند حكومتهاى ايالات : برشلونه ( بارسلون ) ، قرطبه ، طليطله مجريط ( مادريد ) ، اشبيليه ، مالقه ، بطليوس ، غرناطه ، بلنسيه سرقسطه ، شنت‌مريه ، شنت ياقوب و غيره ، اين حكومتها تا پايان سلطه اسلام بر اندلس در عرصهء سياست آن كشور طلوع و افول مىكردند ، و آخرين ايشان دولت « بنى الاحمر » 1 بود . كه ، با غروب آن دولت آفتاب اسلام در سرزمين اسپانيا غروب كرد . اينك فهرست حكام و دودمانهائى كه بر سراسر كشور اندلس يا بر برخى استانهاى آن سرزمين در مدت هشت قرن ( تقريبا ) از تاريخ 92 ه . تا سال 711 ه 1492 م . فرمانروائى كرده‌اند : 1 - عمال و حكام دولت اموى مشرق‌زمين از طارق بن زياد تا يوسف بن - عبد الرحمن پايتخت طليطله 1317 م - 92 ه . 2 - خاندان بنى اميه « الزهراء الزاهره » - قرطبه Corduba 412 - 136 ه .

--> ( 1 ) - البيان المغرب فى اخبار مغرب - ج ر 2 ر ص 4 - 5 - ص 9 - 7 نفح الطيب من غصن الاندلس الرطيب ج - 6 - ص 110 - 112 . الاحاطه فى اخبار غرناطة . دائرة - المعارف الاسلاميه - ج - 4 - ص 472 ماده اميه - اندلس . دائرة المعارف البستانى - ج - 3 - ص 87 - 471 .