ب . مقتضاى قاعدهء ثانويه چيست ؟ قبل از ورود در اصل بحث مقدمه‌اى را ذكر مىكنيم : به حسب مقام تصور در آن جزء يا شرط چهار قسم متصور است كه به ترتيب مىآوريم و محل نزاع را روشن مىسازيم : 1 . گاهى آن جزء يا شرط به شرط لا از زياده و نقصان ملاحظه شده يعنى در لسان دليل قيد شده به اينكه فلان عمل فقط بايد يك بار اتيان شود نه بيشتر و نه كمتر مانند ركوع در هر ركعت از نماز كه به شرط لا است و مثل تكبيرة الاحرام در اين موارد بلا اشكال افزودن و كاستن چه عمدا و چه سهوا موجب ابطال عمل مىگردد . 2 . و گاهى به شرط شىء يعنى به شرط زياده ملاحظه شده يعنى در لسان دليل قيد شده كه حتما بايد عمل تكرار شود و بيش از يك بار انجام بگيرد مثل ركعات نمازهاى يوميّه كه دو يا سه يا چهار ركعت واجب است و مثل سجده كه در هر ركعت بايد دو بار اتيان شود و . . . در اين موارد نيز افزودن يا كاستن عمدا يا سهوا مبطل است ( البته در خصوص سجده بنا بر اينكه مسماى سجده ركن باشد و يا دو سجده افزوده شود ) . 3 . و گاهى لا به شرط از زياده و نقصان ملاحظه شده يعنى غرض مولى اتيان اين عمل است ، ولى اختيار در دست مكلف است كه به يك مرتبه اكتفا كند و يا عمل را تكرار كند مثل ذكر ركوع و سجده در اين موارد هم افزودن و لو عمدى باشد خللى ايجاد نمىكند تا چه رسد به سهوى . و گاهى بلا شرط از زياده و نقصان ملاحظه شده يعنى دليل شرعى صرفا به ما گفته فلان جزء را در عبادت انجام دهيد و يا فلان شرط را اتيان كنيد ، ولى از ظاهر كلام براى ما روشن نشده كه آيا اين جزء به شرط لا از زياده و نقصان است و يا به شرط شىء است و يا لا به شرط بوده و اطلاق دارد روى اين اصل از باطن قضيه بىخبر مىمانيم و در نتيجه شك مىكنيم كه آيا افزودن يا كاستن فلان جزء يا شرط على القاعده مبطل هست يا خير ؟ بحث ما در همين قسم است . با حفظ مقدمه وارد چهار مبحث اصلى مىشويم :