الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )
124
أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )
عدم الابتلاء استدلال مىكنيم ، چونكه غالبا همه اطراف شبهه غير محصوره محل حاجب نيست فلذا علم اجمالى اثر ندارد و اگر اين باشد مىگوييم : لا فرق ميان شبهه محصوره و غير محصوره . پس اين استدلال هم دردى را دوا نمىكند . 3 . جمع ميان دو دسته از ادلّه : الف . اخبار حليّت هم شبهات بدويه و هم مقرونهء به علم اجمالى را مىگيرد آنهم چه شبهه محصوره و چه غير محصوره ، پس احتياط واجب نيست . ب . اخبار احتياط هم غير محصوره و محصوره را در برمىگيرد و دلالت مىكند بر وجوب احتياط جمع ميان اين دو دليل به اين است كه غير محصوره را در اخبار حليت داخل كنيم و محصوره را به اخبار احتياط بسپاريم . جواب : اولا اخبار الحلّ مال شبهات بدويه است و شامل شبهات مقرونه به علم اجمال نمىشود . ثانيا برفرض شبهات مقرونه را هم شامل شود اخبار الاحتياط اخص است و ادلّه الحلّ اعم است ؛ زيرا شبهات بدويه را هم مىگيرد و يقدم الخاص على العام . آنگاه نوبت به اخبار حليت نمىرسد . ثالثا برفرض كه اخبار احتياط هم اعم باشد و شامل شبهات بدويه و غير بدوى هر دو بشود . باز هم مىگوييم : شما شبهات بدوى را به اخبار الحلّ داديد و شبهات محصوره را به اخبار الاحتياط ، شبهات غير محصوره باقى مىماند . حال به چه دليل اين مصداق را به اخبار الحل بدهيم ؟ به هركدام بدهيم ترجيح بلا مرجح است . پس از اين راه نيز نمىتوان پيش آمد . رابعا طرفداران وجوب احتياط در شبهه محصوره و غير محصوره كه به اخبار الاحتياط تمسك نمىكنند تا شما جمع بين الدليلين كنيد ، بلكه به خود دليل حكم تمسك مىكنند به بياناتى كه مفضلا ذكر شد كه مقتضى موجود و مانع هم مفقود است و اين دليل فرق نمىگذارد ميان محصوره و غير محصوره ، بلكه در هر دو جارى است . پس نوبت به جمع بين الدليلين نمىرسد . 4 . استدلال شيخ انصارى : در اطراف شبهه غير محصوره اصالة البراءة بلا مانع جارى مىشود ، چون مانع از جريان احتمال عقاب است و در مواردى كه احتمال عقاب عقلايى باشد جاى اصل نيست ، ولى اگر احتمال به قدرى ضعيف باشد