الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )

41

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )

مىتواند به خبر واحد عادل اكتفا نموده و بدان عمل كند ) و يا اينكه حجيت امارات ظنيه مختص به زمان انسداد باب علم است ( پس كسى كه در زمان حضور امام عليه السّلام به سر مىبرد و متمكن است از تحصيل علم حق نداشته باشد به خبر واحد ثقه اكتفا كند ) كدام حق است ؟ اكثر دانشمندان اصول عقيده دارند به اينكه امارات مطلقا حجت است چه در زمان انفتاح و چه در زمان انسداد و گروهى قائل‌اند به اينكه حجيت امارات ظنيه مختص به زمان انسداد باب علم است . به نظر مصنف ، حق با اكثريت است به دليل اينكه ما كه در حجيت خبر واحد يا ساير امارات ظنيه بحث مىكنيم كارى به زمان حضور يا غيبت نداريم ، بلكه به‌طور كلى بحث مىكنيم كه آيا خبر واحد مجرد فى نفسه حجيت دارد يا خير كارى نداريم كه آيا شخصى كه اماره به او رسيده متمكن از تحصيل علم باشد يا خير و ادله‌اى هم كه دال بر حجيت خبر واحدند اطلاق دارند و مقيد به فرض انسداد باب علم نيستند . بنابراين ، موطن حجيت امارات اعم است از زمان انسداد و انفتاح و اختصاص به زمان انسداد ندارد . اما كسانى كه مىگويند : حجيت امارات ظنيه منحصر به زمان انسداد است عمده اشكال آنان اين است كه امارات ظنيه گاهى خطا نموده و مخالف واقع درمىآيند مثلا در واقع نماز ظهر واجب بوده ، ولى خبر واحد بر وجوب جمعه قائم شد در اين صورت چگونه شارع مقدس تجويز مىكند رجوع به امارات ظنيه را با فرض انفتاح باب علم ؟ زيرا كه گاهى عمل به اماره مستلزم تفويت واقع است ؛ يعنى مستلزم القا در مفسده است ، اگر اماره قائم به وجوب شود و در واقع حرام بوده و يا مستلزم تفويت مصلحت است اگر در واقع واجب بوده ، ولى اماره قائم بر حرمت شد و من ترك كردم ، آيا اين از شارع حكيم رواست كه اذن در تفويت واقع دهد با اينكه تمكن از تحصيل واقع دارم ؟ هرگز ، حاشاوكلّا ! ! به گفته مصنف ، اصوليين به اين مشكله جواب‌هايى داده‌اند و روىهم‌رفته سه راه حل مطرح است كه آنها را در مقدمه 12 مطرح خواهيم ساخت . در اينجا فقط اشارتى داريم به اينكه در صدد برآمدن علماى اصول براى جواب از اين مشكله و تصحيح نمودن آنان حجيت امارات ظنيه را مطلقا بهترين گواه است بر اينكه موطن حجيت