اصولى و چه اخبارى ، منتهى برخى از علما ظواهر را مطلقا حجت مىدانند و برخى ديگر در عموميت اين مطلب ترديد دارند و لذا خصوصياتى را عنوان نموده و قائل به تفصيل شده‌اند كه روىهم‌رفته 5 تفصيل را جناب مصنف مىفرمايند : چهار تفصيل در رابطه با عموميت مقدمهء اولى استدلال است و يك تفصيل مربوط به تعميم مقدمهء ثانيه است كه عبارت‌اند از : 1 . آيا اين بناى عقلاييه مشروط به اين است كه ظاهر كلام مفيد ظن فعلى به مراد متكلم باشد يا خير ؟ جناب كلباسى صاحب اشارات فرموده است : اگر ظواهر مفيد ظن فعلى به وفاق باشند حجيت دارند و الا فلا ، در مقابل ، مشهور فرموده‌اند : ظن فعلى ملاك نيست ، بلكه ظن شأنى يا نوعى ملاك است . 2 . آيا اين بناى عقلاييه مشروط است به اينكه مخاطب ظن فعلى به خلاف ظاهر پيدا نكند يا خير ؟ در اين بخش هم جناب كلباسى كه از معاصرين شيخ انصارى رحمه اللّه بوده فرموده است : برفرض كه حجيت ظواهر مشروط به افادهء ظن فعلى به وفاق نباشد اما مشروط به عدم ظن فعلى به خلاف ظاهر است و گرنه حجت نخواهد بود ، در مقابل بعضى از علما به نحو مطلق اين سخن را مردود دانسته و بعضى ديگر مانند مرحوم مظفر قائل به تفصيل هستند . 3 . آيا اين بناى عقلاييه مشروط است به اينكه اصالة عدم القرينه را جارى كنيم يا خير ؟ در اين قسمت هم طرف بحث مرحوم شيخ انصارى و مرحوم آخوند خراسانى و مرحوم مظفر هستند . 4 . آيا اين بناى عقلاييه در اخذ به ظواهر تنها مختص به مقصودين بالافهام است يا اينكه شامل غير مقصودين بالافهام نيز مىشود ؟ در اين قسمت مرحوم ميرزاى قمى تفصيل داده بين مقصودين بالافهام و غير مقصودين و فرموده ظواهر كلمات تنها در حق دستهء اول حجت است دون الثانى ، ولى ديگران قائل به تعميم هستند . 5 . آيا اين بناى عقلاييه نسبت به كليه ظواهر حتى ظواهر قرآن حجيت دارد و واجب الاتباع است يا خير ؟ در اين مرحله طرف بحث اخباريين هستند ، آنها مىگويند ظواهر كلمات ساير متكلمين و نيز ظواهر كلمات معصومين عليهم السّلام در حق ما