1 . در بناى عقلا انسان عقل خود را به كار نمىبرد كه ببينم عقل من چه مىگوييد بلكه اجماع عقلا را مد نظر قرار مىدهيم ، ولى در حكم العقل كارى با عقل ديگران و عقلا نداريم ، بلكه به عقل خود مراجعه مىكنيم و او را قاضى قرار مىدهيم و عقل حكم مىكند و چه‌بسا به كلى از بناى عقلا بىاطلاع باشيم . 2 . بناى عقلا يك امر عملى است كه همهء عقلا عملا چنين كارى مىكنند و لو به زبان قراردادى نبسته باشند فى المثل تمام عقلا به خبر ثقه عمل مىكنند و . . . ، ولى حكم العقل يك قضاوت است كه عقل هر عاقلى حكم مىكند به اين امر و لو بسيارى از عقلا طبق حكم عقل عمل نكنند فى المثل عقل مىگويد : الكذب قبيح ، ولى انسان‌ها عملا آنجا كه پاى منافع شخصىشان در ميان باشد به راحتى دروغ مىگويند يا عقل مىگويد : العدل حسن ، ولى انسان عملا طغيان و ستمگرى مىكند يا مثلا عقل مىگويد : رجوع جاهل به عالم واجب است پس اگر حقيقتى را نمىدانى بپرس تا بدانى : فاسئلوا اهل الذكر ان كنتم لا تعلمون ، ولى عملا انسان در موارد بسيارى خجالت مىكشد و يا روى جهات ديگر سؤال نمىكند . در خاتمه : به نظر مصنف ، بهترين دليل براى اثبات حجيت قول لغوى همين وجه است و تاكنون دليلى بر رد آن نيافتم و به عقيدهء من اين استدلال بىاشكال است . ظهور تصورى و تصديقى مرحوم ميرزاى نايينى در كتاب ارزشمند فوائد الاصول ( جزء سوم و چهارم ، ص 49 و 50 ) ظهور يا دلالت را به سه قسم منقسم نموده‌اند و فرموده‌اند : هر كلامى كه از هر متكلمى صادر مىشود و داراى نسبت تامه انشائيه يا خبريه است ، سه نوع دلالت دارد : 1 . دلالت تصوريه 2 . دلالت تصديقيه غير كاشفه و يا مراد به ارادهء استعماليه . 3 . دلالت تصديقيه كاشفه از مراد واقعى متكلم . درباره هريك از اين اقسام چند بحث كوتاه داريم . ابتدا دربارهء دلالت تصوريه : 1 . تعريف دلالت تصوريه : دلالت تصوريه عبارت است از دلالت فردفرد مفردات و هيئات الفاظ و كلمات كلام متكلم بر معانى حقيقيهء خودشان ( چه آن معنا