الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )

203

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )

تا اندازه‌اى مراد و مقصود خويش را تبيين نموده است وى در مقدمه كتاب معتبر فرموده است : منابع احكام شرعيه پنج امر است : 1 . كتاب ، 2 . سنت ، 3 . اجماع ، 4 . حكم عقل ، 5 . استصحاب . سپس هريك را توضيح داده تا رسيده به حكم عقل كه در صفحه ششم معتبر مطالبى را دربارهء حكم عقل بيان داشته و خلاصهء آن مطالب اين است : دليل العقل بر دو قسم است : 1 . آن دسته از احكام عقليه‌اى كه عقل در حكم كردن و تصديق به آنها منتظر خطاب شارع است و از پيش خود ابتداء حكمى ندارد و آنها عبارت‌اند : الف . لحن الخطاب ، ب . فحوى الخطاب ، ج . دليل الخطاب . مراد از لحن الخطاب همان دلالت اقتضاست كه در جلد اول توضيح داده‌ايم و معناى لحن عبارت است از صرف الكلام عن طريقه الذى يجرى عليه بازالته عن التصريح الى التلويح و التعريض ، و مراد از فحوى الخطاب همان مفهوم موافقت كلام است و معناى فحوى عبارت است از : ما يفهم من الكلام على سبيل القطع و الجزم و مراد از دليل الخطاب همان مفهوم مخالفت است و مراد از دليل به معناى مدلول است كالقتيل به معنى المقتول دليل الخطاب اى مدلول الخطاب ، ولى مدلول التزامى لفظى نه چيز ديگر . 2 . آن دسته از احكام عقليه‌اى كه عقل در دلالت بر آنها منفرد و مستقل است و منتظر خطاب شارع نيست و آنها نيز سه قسم‌اند : الف . وجوب مثل رد وديعه كه واجب است ؛