مرسله را عنوان كرده‌اند و در مقابل دانشمندان اخبارى مسلك شيعه كه براى حكم عقل و دليل عقلى چه قطعى و چه ظنى حسابى باز نكرده‌اند و تنها به ظواهر روايات اكتفا نموده‌اند و در حقيقت حضرات اهل سنّت افراط كرده‌اند و حتى به احكام عقليهء ظنيه هم اعتماد كرده‌اند و آقايان اخباريين دچار تفريط شده و حتى به حكم عقل قطعى هم اعتماد نكرده‌اند ، ولى اصوليين شيعه اره وسط را برگزيده‌اند و مدعى هستند كه حكم عقل غير قطعى ارزش ندارد ، ولى حكم عقل قاطع يك حجت الهيهء باطنيه است و قابل اعتماد است . درعين‌حال كه مشهور اصوليين دليل عقلى را يكى از منابع فقه و استنباط احكام به شمار آورده‌اند ، ولى با كمال تاسف در كلمات اصوليين در طول تاريخ يك تفسير جامع و يك ضابطه كليه‌اى در رابطه با حكم عقل ارائه نشده بلكه بسيارى از اصوليين حكم عقل را از منابع فقه به حساب نياورده‌اند و گروه اندكى هم كه به حكم العقل توجه نموده‌اند منظور خود را از دليل عقلى تبيين نكرده‌اند و گروه ديگر هم دليل عقلى را طورى معنا كرده‌اند كه طريقى به سوى كتاب و سنت است نه اينكه يك منبع مستقلى در عرض آنها باشد . اينك فهرست‌وار به سير تاريخى مسئله دليل العقل اشاره مىكنيم . قديمىترين سخنى كه در اين رابطه بيان شده كلامى از شيخ مفيد است كه متوفاى سال 413 هجرى است . ايشان فرموده است : ادلهء احكام شرعيه سه امر است : 1 . كتاب ، 2 . سنت پيامبر ، 3 . كلمات ائمه عليهم السّلام . سپس فرموده است : سه طريق ما را به اين منابع سه‌گانه هدايت مىكند : 1 . به‌طور شفاهى حكم از زبان معصوم گرفتن ؛ 2 . به‌طور غير مستقيم از طريق گزارش راوى موثق حكم شرعى را دريافت كردن ؛ 3 . از طريق حكم عقل و منظور شيخ مفيد از عقل عبارت است از طريقى كه به وسيله آن حجيت قرآن و سنت ثابت مىشود .