باب چهارم دليل عقلى باب چهارم از ابواب تسعهء مباحث حجت باب حكم العقل و يا دليل عقلى است به‌طور كلى دانشمندان اصولى در رابطه با دليل عقلى در دو مقام بحث مىكنند : 1 . در صغراى مسئله ، 2 . در كبراى مطلب . مقام اول : در اين مرحله سخن از آشنايى با مصاديق متعدد حكم عقل است ، يعنى بحث در اين است كه در چه مواردى عقل حكم به ملازمه دارد و در كجاها ندارد ؟ اين قسمت را در جزء ثانى از چهار جزء اصول فقه تحت عنوان الملازمات العقلية بيان كرديم و معلوم شد كه ملازمات عقليه دو شعبه دارد : 1 . مستقلات عقليه ، 2 . غير مستقلات عقليه . مستقلات عقليه عبارت‌اند از امورى كه حاكم على الاطلاق در آنها عقل است ؛ يعنى صغرا را عقل درك مىكند و حاكم به كبرا هم عقل است و استنتاج هم عقلى است اين قسمت منحصر به يك باب است و آن باب تحسين و تقبيح عقليين است فى المثل عقل مىگويد : العدل حسن و يا الظلم قبيح و همان عقل مىگويد : كلما حكم به العقل حكم به الشرع منتهى اولى را عقل عملى و دومى را عقل نظرى ادراك مىكند و آن‌گاه