معصوم بايد بيان شود : علماى شيعه در اين مقام طرق و راه‌هايى را ارائه نموده‌اند كه به قول مرحوم شيخ اسد اللّه تسترى در رساله مواسعه و مضايقه و نيز در كتاب كشف القناع عن وجود حجية الاجماع حدود 12 طريقه وجود دارد كه مهم‌ترين آنها چهار طريقه است : 1 . طريقه حس يا تضمنى ( اجماع دخولى ) ؛ 2 . طريقه لطف ( اجماع لطفى ) ؛ 3 . طريقهء حدس ( اجماع حدسى ) ؛ 4 . طريقهء تقرير ( اجماع تقريرى ) . 1 . طريقهء حس اجماعى كه از اين طريق حاصل شود نامش اجماع دخولى است ؛ يعنى امام عليه السّلام در ميان مجمعين داخل بوده و در اين اجتماع باشكوه شركت دارد ، اين طريقه را گروه كثيرى از متقدمين شيعه از قبيل سيدان ( سيد مرتضى و سيد بن زهرة ) و فاضلان ( محقق و علامه ) و شهيدان ( شهيد اول و ثانى ) و صاحب المعالم و . . . قبول داشتند . خلاصهء اين طريقه آن است كه شخص مجتهدى كه مىرود و تحصيل اجماع مىكند به‌طور مجمل يقين مىكند كه امام در ميان مجمعين داخل بوده ، ولى شخص امام عليه السّلام را نشناسد كه معينا كدام‌يك از اين‌ها امام بوده اين طريقه خودش دو شعبه دارد : 1 . از راه اجماع محصل . 2 . از راه اجماع منقول به خبر متواتر . اجماع محصل : آن است كه خود شخص برود و اقوال علما و دانشمندان شيعه را تتبع كند تا آنجا كه يقين كند كه به قول امام عليه السّلام دست يافته و لو شخص امام را نشناخته و اين خود سه شعبه دارد كه علامهء مشكينى در حاشيهء كفايه ( ج 2 ، ص 69 ) آورده است : « و العلم الاجمالى بدخوله عليه السّلام فى المجمعين اما بسماع الفتوى من جماعة يعلم كون احدهم الامام عليه السّلام او بالظفر بفتاوى يعلم كون إحداها فتوى الامام عليه السّلام و اما بالتركيب بحيث يعلم كون احدى الفتاوى للامام او احد الاشخاص هو بنفسه عليه السّلام » . اجماع منقول به خبر متواتر : آن است كه خود اين شخص نرفته و اقوال يا فتاواى علما