الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )
165
أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )
1 . كسانى كه با پيامبر مقاتله مىكنند و سر جنگ دارند ( ضد انقلابها ) . 2 . كسانى كه با پيامبر مقاتله نمىكنند ، ولى به يارى پيامبر هم برنمىخيزند ، بلكه بىتفاوتاند ( بىتفاوتها ) . 3 . كسانى كه نه تنها با پيامبر مقاتله ندارند ، بلكه در ركاب آن حضرتاند و او را يارى مىكنند ( انقلابيون ) . حال آيه مىگويد : آن كسانى كه با پيامبر مشاقه و سر جنگ دارند و يا اينكه با پيامبر مبارزه نمىكنند ، ولى سكوت نموده و به گوشهاى خزيده و به يارى آن حضرت نمىشتابند هر دو گروه در عذاب جهنم خواهند سوخت ، پس به قرينهء صدر آيه ذيل آيه هم اختصاصى خواهد شد و عموميت در كار نيست ، مصنف هم مىفرمايد : از آيه همين معنا استظهار مىشود و ما عرض مىكنيم : برفرض هم كه از آيه اين معنا استظهار نشود ، ولى احتمال اين معنا هست و اذا جاء الاحتمال بطل الاستدلال . مسلك السنة : از سنت نبوى به ده روايت استدلال نمودهاند و ادعا كردهاند كه اين روايات تواتر معنوى دارند . به قول غزالى در كتاب المستصفى ( ج 1 ، ص 175 ) : تظاهرات الرواية عن رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بالفاظ مختلفة مع اتفاق المعنى فى عصمة هذه الامة من الخطإ و اشتهر على لسان الثقات من الصحابة كعمر و ابن مسعود و ابى سعيد الخدرى و انس بن مالك و ابن عمر و ابى هريرة و حذيفة اليمان . قدر جامعى كه همهء اين روايات برآن دلالت دارند اين است كه امت پيامبر اسلام بر خطا و ضلالت اجتماع نمىكنند بنابراين ، اگر امت اسلامى بر امرى از امور اتفاق نظر پيدا كردند حتما آن امر صواب و هدايت خواهد بود . سنىها مىگويند : اين روايات دلالت دارند بر عصمت امت اسلامى از خطا و گمراهى . بنابراين ، همانطور كه كتاب و سنت معصوماند و يك منبع استنباط احكام الهى هستند هكذا اجماع المسلمين هم معصوم از خطا بوده و حجت مستقلى بر احكام شرعيه است . جواب : مصنف از اين روايات هم جوابهايى مىدهند : 1 . ما در سند اين روايات مناقشه داريم و صدور آن از معصوم براى ما مسلم و مورد وثوق نيست .