الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )
126
أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )
به نظر حقير اين بيان خيلى بيان رسا و جالبى است و لكن اولا در آينده خواهد آمد كه سيرهء عقلاييه فقط بر عمل به خبر واحد ثقه مستقر شده نه بر عمل به مطلق خبر واحد و لو راوى ثقه نباشد . ثانيا اگر آيه ارشاد به همان بناى عقلا باشد ديگر نبايستى مستقلا به آيه استدلال كنيم ، بلكه دليل اصلى همان بناى عقلاست و اين آيه هم ارشاد به آن است كه درحالىكه مستدل مىخواهد مستقلا به آن استدلال كند . در خاتمه : بر اين آيه حدود بيست و چند اشكال وارد شده كه شيخ انصارى در رسائل ده تا از آنها را آورده و به نظر شيخ اهم آنها دو ايراد است ، ولى با بيانات مصنف بسيارى از اشكالات مرتفع مىگردد . فلا حاجة الى ذكرها وردها . آيه دوم : آيه نفر دومين آيهاى كه براى حجيت خبر واحد بدان استدلال شده آيه شريفه نفر است كه در سورهء توبه آيه 123 آمده است : وَ ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ ؛ ترجمه : شايسته نيست ، مؤمنان همگى كوچ كند پس چرا از هر گروهى طايفهاى از آنان كوچ نمىكنند تا در دين خدا آگاهى و بصيرت پيدا كنند و به هنگام بازگشت به سوى قوم خويش آنها را انذار نمايند تا آنان بترسند و خوددارى كنند . استدلال به اين آيه براى حجيت خبر واحد متوقف است بر دو مقام از بحث : مقام اول دربارهء صدر آيه و مقام دوم دربارهء ذيل آيه كه از جملهء فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ . . . تا آخر است . مقام اول : در رابطه با جمله و ما كان المؤمنين لينفروا كافة نكاتى مطرح است كه ابتداء آنها را مطرح مىكنيم سپس نتيجه را مىگيريم : 1 . اختلاف است كه آيا اين بخش از آيه بر نفى وجوب نفر بر جميع مؤمنين دلالت مىكند و يا بالاتر از نفى وجوب بر حرمت آن دلالت دارد ؟ گروهى مىگويند : اين جمله بر حرمت نفر دلالت دارد ؛ يعنى حرام است كه همهء مؤمنان كوچ كنند ، ولى مصنف گفته است كه به عقيدهء من اين جمله حد اكثر بر نفى وجوب دلالت مىكند و نه بيشتر به دليل اينكه كلمهء ما از ادوات و حروف نافيه است و ماء ناهيه نداريم ، پس