الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )

120

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )

4 . آيه سؤال ، 5 . آيه اذن . جناب مصنف ، استدلال به سه آيهء اول را مورد بحث قرار مىدهد و دليل مطلب در آينده روشن خواهد شد . آيه اول . آيه نبأ نخستين آيه‌اى كه مشهور اصوليين از قديم الايام الى يومنا هذا بدان استدلال نموده‌اند آيهء شريفهء نبأ است ، قرآن در سورهء حجرات آيه 6 مىفرمايد : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى ما فَعَلْتُمْ نادِمِينَ ؛ ترجمه : اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد هرگاه فاسقى براى شما خبر آورد بر شما واجب است تبين و تثبت و تحقيق كنيد و بترسيد از اينكه اصابت كنيد قومى را از روى جهالت و در نتيجه بر كارى كه كرده‌ايد پشيمان شويد . شأن نزول : مرحوم امين الاسلام طبرسى در تفسير مجمع البيان ( ج 9 و 10 ، ص 133 ) فرموده است : پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شخصى به نام وليد بن عقبه را مامور كرد كه به ميان قبيلهء بنى المصطلق رفته و زكات اموال آنان را جمع نموده به مدينه بياورد وليد به سمت آن قوم حركت كرد هنگامى كه مردم قبيله مطلع شدند كه نمايندهء رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به سمت آنها مىآيد بسيار خوشحال شده و از منازل به عنوان استقبال از وليد بيرون آمدند ، اما از آن رهگذر كه ميان وليد و آن قبيله در دوران جاهليت عداوت و دشمنى بود وى تصور كرد كه آنان به قصد ريختن خون او از خانه‌ها بيرون آمده‌اند و لذا با عجله به مدينه برگشت و حضور رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شرفياب شده عرضه داشت يا رسول اللّه قبيله بنى المصطلق زكات اموال خود را ندادند پيامبر ناراحت شد و تصميم گرفت با لشكرى انبوه به جنگ آنان برود ، در اينجا بود كه آيه فوق نازل گرديد ، حال با توجه به شأن نزول آيه مىگوييم : علماى اصول به اين آيهء شريفه از دو جهت استدلال كرده‌اند : 1 . از ناحيهء مفهوم وصف ، 2 . از ناحيهء مفهوم شرط .