1 . نخستين دانشمند شيعى كه دامن همت به كمر زد و علم شريف اصول را احيا نمود ، جناب علم الهدى مرحوم سيد مرتضى بود كه مبسوطترين كتاب را در آن عصر در موضوع اصول فقه به نام الذريعة الى اصول الشريعة تدوين فرمود . 2 . پس از وى ، شاگرد برازندهء ايشان ، نادرهء دوران ، مرحوم شيخ الطائفة الامامية ، ابى جعفر الطوسى ، احياكنندهء علم اصول است كه كتاب عدة الاصول را تدوين فرمود . 3 . سومين عالم بزرگ شيعى كه در اين فن قلم زده ، مرحوم محقق اول است كه ايشان را رئيس المتأخرين و لسان القدماء گويند و كتاب ارزشمند ايشان در علم اصول معارج الاصول است . 4 . پس از مرحوم محقق ، جناب علامه ذوالفنون ، جامع المعقول و المنقول ، حاوى الاصول و الفروع ، مرحوم علامهء حلى قرار دارد كه كتاب‌هاى تهذيب و نهايه و مبادى را در فن اصول فقه به رشتهء تحرير در آورده است . 5 . پنجمين دانشمند شيعى كه در ميدان اصول درخشيد و نامش جاودانه شد ، مرحوم شيخ حسن فرزند شهيد ثانى ، معروف به صاحب معالم است كه كتاب بسيار ارزندهء معالم الاصول را تدوين و به جهان علم عرضه نمود . اين كتاب از آن تاريخ تا به امروز جايگاه ويژه‌اى در ميان حوزه‌هاى علميه داشته و چندين قرن است كه جزو كتب درسى حوزه‌ها محسوب مىگردد . فراگيرى اين كتاب براى آشنايى با مبانى متقدمين لازم و ضرورى به نظر مىرسد . 6 . پس از ايشان ، با چهرهء تابناك ديگرى در فن اصول روبه‌رو مىشويم كه عمرى را در راه تحقيق معضلات علمى به سر برد و كتاب عميق و سنگين قوانين الاصول را به رشتهء تحرير درآورد . آن شخصيت ارزنده ، مرحوم آية اللّه حاج شيخ ابو القاسم گيلانى ، معروف به ميرزاى قمى است كه خود در مبحث اجتماع امر و نهى قوانين الاصول مىفرمايد : « فقد اسفر الصبح و ارتفع الظلام فالى كم قلت و قلت » . اين كتاب نيز مورد توجه فقهاى نامدار شيعه بوده و سال‌هاى متمادى در حوزه‌هاى علميه تدريس مىشد . در فضيلت اين كتاب گفته‌اند : ليت ابن سينا درى اذ جاء مفتخرا * باسم الرئيس بتصنيف لقانون