متيقنى به حسب مقام تخاطب و محاوره در ميان نباشد ، و الا وجود قدر متيقن ، به منزلهء قرينهء متصله است و جلوى ظهور كلام را در اطلاق مىگيرد . توضيح اينكه ما دو نوع قدر متيقن داريم : 1 . قدر متيقن خارجى . 2 . قدر متيقن در مقام تخاطب . قدر متيقن خارجى آن است كه در خارج ، هر مطلقى يك دسته افرادى دارد كه يقين داريم آنها از اين مطلق اراده شده ، و لو بقيه مراد نباشد . مثلا وقتى مولى مىگويد : قلد المجتهد ، اينجا قدر متيقن ، تقليد از مجتهد اعلم است ولى دليل ، اطلاق دارد و مىتوان به اطلاق كلام تمسك كرد و گفت : تقليد از هر مجتهدى كه جامع الشرائط باشد ( و لو اعلم نباشد ) جايز است . يا مثلا گفته : اكرم العالم ، اينجا قدر متيقن ، عالمى است كه هاشمى و فقيه و ورع و متقى باشد . يا احل اللّه البيع ، اينجا قدر متيقن ، بيع به لفظ عربى و ماضى است چون احتمال نمىدهيم كه غير اين مراد باشد ولى اين مراد نباشد . حال ، كمتر مطلقى در عالم هست كه قدر متيقن خارجى نداشته باشد بلكه هر مطلقى يك سلسله مصاديق كامله و اتم دارد كه حتما از مطلق اراده شده‌اند و چنين قدر متيقنى وجودش كالعدم است و مضر به اطلاق كلام نيست بلكه مىتوان به اطلاق كلام در موارد مشكوك تمسك كرد . اما قدر متيقن به حساب مقام تخاطب آن است كه ما بين مخاطب و متكلم گفت‌وگو دربارهء مصداق معينى بود و سپس به طور مطلق امر كرد . مثلا مولى با عبدش دربارهء فوايد و منافع بىشمار لحم الغنم سخن مىگفتند و رواياتى را مىخواندند ؛ پس از مدتى مولى به شوق آمد و تحريك شد و گفت : اشتر اللحم ؛ اينجا اگرچه مطلق گفته ، ولى قدر متيقن در مقام محاوره ، همان لحم الغنم است . يا مثلا مولى با عبدش دربارهء عتق رقبهء مؤمن روايات را مىخوانند كه عتق رقبهء مؤمن چه مقدار ثواب دارد ؛ بعد مولى تحريك شد و گفت : اعتق رقبة ، كه اگرچه مطلق گفته ، ولى قدر متيقن در مقام