گاهى جملهء شرطى ، يك جمله است . گاهى متعدد است يعنى دو جمله و يا بالاتر . آنجا كه متعدد باشد . گاهى شرطها و جزاها همه متعدد و متفاوتند . گاهى جزاها متفاوت و شرطها متحدند . و گاهى شرطها متعدد و جزا واحد است . الآن بحث ما در همين شق رابع است . پس مىگوييم : هرگاه دو جملهء شرطى ( يا بيشتر ) وارد شود كه شرطها متعدد باشد ولى جزاء واحد باشد ، اين خود دو صورت دارد : 1 . گاهى جزاء قابل تكرار نيست . مثل اينكه در روايات آمده : اذا خفى الاذان فقصر و اذا خفيت الجدران فقصر . شرطها يكى خفاى اذان است و يكى خفاى جدران است ولى جزاى هر دو « فقصر » است و اين جزا هم قابل تكرار نيست به جهت اينكه صرف الوجود طبيعت صلاة قصر مطلوب است و صرف الشىء لا يتثنى و لا يتكرر ، قابل تكرار نيست ؛ يعنى امتثالا و به قصد قربت ، تكرار ندارد و الا مىتوان دو بار انجام داد كه اگر بار ثانى به قصد قربت باشد ، بدعت است و اگر بىقصد باشد ، لغو است و عبث . 2 . و گاهى جزا قابل تكرار است . مثل اينكه فرموده باشد : اذا اجنبت فاغتسل و اذا مست ميتا فاغتسل . كه جزا ( كه اغتسال است ) قابل تكرار است و مىتوان دو بار انجام داد كه هر دو امتثال باشد . اما قسم اول : از آنجا كه جزا قابل تكرار نيست ، اگر جملهء شرطى در اين‌گونه موارد داراى مفهوم باشد ، ما بين دو جملهء شرطى تعارض واقع مىشود اما تعارض ، ما بين منطوق هركدام با مفهوم ديگرى است ؛ به اين بيان كه جملهء اول ، مفهومش مىشود اذا لم يخف الاذان فلا يجب القصر سواء خفيت الجدر ان ام لا . ولى منطوق جملهء ثانيه مىگويد اذا خفيت الجدران فقصر . تعارض به نحو عام و خاص مطلق متقابلا مفهوم جملهء ثانيه مىشود : اذا لم تخف الجدران فلا يجب القصر سواء خفى الاذان ام لا و منطوق جملهء اولى مىگويد : اذا