الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )
150
أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )
بر وجوب سبب مىشود مدلول هيئت با مدلول ماده تنافى پيدا كند و به منظور رفع تنافى ، ناچاريم از ظهورش در وجوب رفع يد كنيم . تبصره تخصيص اقسامى دارد : 1 . اكثر ، 2 . كثير ، 3 . قليل ، 4 . اقل . تخصيص اكثر ، آن است كه متكلم ، اول عامى را بگويد سپس اكثريت افرادش را از تحت عام اخراج حكمى كند . مثلا : اكرم العلماء إلا علماء الصرف و النحو و الكلام و الاصول و الرجال و . . . كه فقط علماى فقه در تحت آن بماند . تخصيص كثير ، آن است كه جمع كثيرى را اخراج كند ( مثلا 40 درصد را ) . تخصيص قليل ، آن است كه جمع قليلى را اخراج كند ( مثلا 10 درصد را ) . تخصيص اقل ، آن است كه يك يا دو نفر را يا 3 درصد را اخراج كند كه بهترين نوعش همين است . 8 . المرة و التكرار گاهى صيغهء افعل ، به كمك قرائن خارجى ، دلالت بر مره و دفعتا واحدة مىكند . مانند : اضرب زيدا مرتا او دفعتا واحدة . و گاهى صيغهء افعل ، به كمك قرائن خاص ، دلالت بر تكرار و دفعات مىكند . مانند : اضرب زيدا مكررا و دائما و . . . و گاهى صيغهء افعل ، مجرد است از هرگونه قرينهاى كه دال بر فور يا تراخى باشد . مثل اينكه فقط گفته : اضرب زيدا . در قسم اول و دوم كه دليل خاص داريم ، ما تابع دليل هستيم . كلام در قسم سوم است ؛ در اينجا هم در دو مقام بحث مىكنيم : 1 . ظهور وضعى ، 2 . ظهور اطلاقى . اما ظهور وضعى ، چهار نظريه وجود دارد : 1 . صيغهء افعل وضع شده براى دلالت بر مره ؛ و استعمالش در تكرار ، مجاز است .