سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
5
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
اعتراض برسول اكرم ( ص ) در باره عبد اللَّه بن مكتوم مشهور و معروف بين مفسرين چنين است كه وقتى رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلم با جماعتى از متموّلين قريش صحبت مينمود عبد اللَّه مكتوم نابينا بود و به زحمت خود را بحضرتش رسانيد و ملتفت نبود كه حضرت با جماعت و بزرگان قريش مثل عتبة ابن ربيعه ابو جهل عباس و جماعت ديگر سخن ميگويد مكرّر گفت ( اقرئنى و علّمنى ممّا علّمك اللَّه ) از آنچه خدا به تو تعليم نموده چيزى به من بياموز و چون حضرت مولع و مصرّ بود بر اسلام آوردن آن كافرين و در باره اسلام با آنان صحبت مينمود و نيز نخواست آنها بگويند تابعين محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم مردمان كور و نابينايند اين بود كه روى مبارك از وى گردانيد و از جواب سؤال او خودارى نمود آن وقت اين آيات خطاب آميز فرود آمد گويند پس از آن هر وقت حضرتش عبد اللَّه را ميديد بوى احترام ميگذاشت و ميفرمود ( مرحبا به من عاتبنى فيه ربى ) جماعتى از مفسرين را رأى بر اين است كه مقصود رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم نيست زيرا چنين صفاتى لايق بمقام قدس آن بزرگوار نميباشد در صورتى كه در شأن او است وَ إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ « 1 » و آيه ديگر وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ « 2 » و نيز از آنچه از احاديث معلوم مىشود عادت رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بر اين نبوده كه كسى را از خود و لو كافر باشد براند چه جاى دوستان بلكه گويند اين تنفّر و عبوس از مردى بوده كه در نزديكى پيمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم نشسته بود وقتى عبد اللَّه مكتوم را ديد خود را جمع كرد و از او اعراض نمود و اينكه ( عَبَسَ وَ تَوَلَّى ) را به صيغه ماضى غائب آورده شاهد بر اين است كه مقصود خود رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم نيست و گر نه بايستى به صيغه مخاطب آيد كه تو چنين كردى از صادق آل محمد عليه السلام روايت شده كه اين آيه در مذمّت مردى از بنى اميّه فرود آمده كه وى نزد پيمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم نشسته بود وقتى ام مكتوم آمد
--> ( 1 ) و محققا تو علو و برترى دارى و داراى خلق بزرگى ميباشى ( 2 ) خطاب برسول اكرم ص است كه اگر تو سخت ( و غليظ القلب ) يعنى سخت دل باشى مردم از اطراف تو پراكنده ميگردند