سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
82
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
لكن باعتبار مفاهيم و اضافه آنها بموجودات در عقل و فهم ما و نيز در لفظ و گفتار ما متعدد و منكثر بشمار مىآيد نه در خارج و نفس الامر لكن در اسم « سميع و بصير » ظاهرا فقط در لفظ و گفتار ماست كه آن را دو اسم از اسماء الحسنى ميشماريم ، لكن نه در واقع و نفس الامر تعدد و تكثرى در كار است و نه در مفهوم و معنى تكثرپذير است زيرا كه در واقع همان علم است كه باضافه بديدنيها بصير خوانده مىشود و باضافه بشنيدنيها سميع ناميده مىشود يعنى از علم كه دانستن است يك مفهوم انتزاع ميگردد نه مفاهيم متعدد مثل قدرت و اراده كه از آنها مفاهيم متعدد به نظر ميآيد . رَبَّنا وَ اجْعَلْنا مُسْلِمَيْنِ لَكَ ابراهيم و اسمعيل عليهما السلام از خداوند درخواست مينمايند كه پروردگارا ما را منقاد و تسليم فرمان خود گردان . ممكن است اعتراض شود كه چگونه جناب ابراهيم خليل الرحمن عليه السلام كه يكى از پيمبران اولو العزم بشمار ميرود و نيز اسمعيل ذبيح اللَّه ( ع ) درخواست نمايند كه خداوند آنها را مسلمان گرداند و لو اسلام را در اينجا بمعنى انقياد و اطاعت گيريم نه بمعنى اسلام اصطلاحى كه اقرار بشهادتين باشد با اينكه اسلام آوردن به اين معنى اول مراتب عبوديت است و البته ابراهيم و اسمعيل عليهما السلام بالاتر از آن را دارا بودند پس طلب كردن نبود مگر تحصيل حاصل و تحصيل حاصل محال است . و نيز اسلام آوردن بهر معنايى كه باشد از افعال اختيارى بشمار ميرود و درخواست نمودن از حق معنى ندارد مگر آنكه مقدمات آن از علم و قدرت و آنچه مدخليت دارد بر حصول تكليف و از تحت اختيار خارج است از خداوند طلب شود و چون حاصل بوده آن نيز تحصيل حاصل مىشود .