هدايت عام سلوك در طريق ايمان و اسلام است ، هدايت خاص رسيدن بمرتبه يقين است ، هدايت يافتن خاص الخاص رسيدن و فائز گرديدن بمرتبه كشف و شهود و عيان است و گويند هدايت يافتن هر كسى به قدر تحصيل تقوى وى پديد ميگردد و در تقوى نيز سه مرتبه گفته‌اند ، تقواى عام از شرك و كفر ، تقواى خاص از گناه و خطا تقواى خاص الخاص خوددارى نمودن از نظر به غير خداى رحمان و كمال آن در فناء در توحيد است . شكى نيست كه هدايت يافتن بطريق دوم متفرع بر امور چهارگانه اول است تا آنچه مقدمه تكليف است انجام نپذيرد و انسان سير و روش خود را بر طريق راهنمايى رسول باطن ( عقل ) و رسول ظاهر ( شرع ) مستدام ندارد بمرتبه دوم از هدايت نائل نخواهد شد ، و هدايت يافتن بر طريق سوم يعنى رسيدن بمرتبه كشف و شهود كه آن را ( عين اليقين ) نامند نتيجه و ثمره هدايت يافتن بمرتبه اول و دوم است ، و كمال انسانى و سعادت و فضيلت بشرى بلكه كمال ايمان وى منوط به رسيدن به همين مرتبه ايمان است كه از كمال تقوى پديد مىگردد . بعضى از علماى تفسير چنين اظهار مينمايند كه كلام بليغ آن است كه مطالب بسيار مهمى در جملات كوچكى گنجيده شود ببين چگونه در اين آيه مختصر چه اسرار و رموزى نهفته از قوله تعالى قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدى استفاده توان نمود كه طريق و ملت يهود و نصارى خالى از هدايت و بر غير طريق مستقيم است و سير در طريقه آنان انسان را به مقصود نخواهد رسانيد زيرا كه دين آنها غير از مقتضيات هوا هاى نفسانى آنان چيز ديگرى نيست . و از قوله تعالى وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ بَعْدَ الَّذِي جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ چنين بر ميآيد كسى كه از دين اسلام اعراض نمود و بچراغ هدايت آن راهى بسوى حق نيافت و بقرب رحمت او فايز نگرديد از پناهگاه او خارج گرديده و در دام شيطان گرفتار آمده و ديگر خداوند يار و ياور او نخواهد بود و در پرتگاه ضلالت تا ابد خواهد ماند . و از قوله تعالى بَعْدَ الَّذِي جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ تا آخر استفاده توان نمود كه حقيقت