وَ قالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كانَ هُوداً أَوْ نَصارى اهل كتاب گفتند هرگز داخل بهشت نميشود مگر كسى كه يهودى باشد يا نصرانى مفسرين اين آيه را دو نحو تفسير نموده‌اند يكى آنكه خداوند به پيغمبر خود خبر ميدهد كه يهود و نصارى با همه مخالفت و ضديتى كه با هم دارند كه در آن آيه بعد اشاره دارد وَ قالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصارى عَلى شَيْءٍ وَ قالَتِ النَّصارى لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلى شَيْءٍ كه هر يك از آن دو طائفه ديگرى را باطل ميدانند و چون دين اسلام را دشمن قويتر از هر دو ميديدند لذا از روى معاندت و ضديت گويا با هم همدست شده و براى اينكه اساس دين اسلام را بر چينند و مسلمانان را بكفر تشويق نمايند و لو دين ديگرى باشد اين بود كه به زبان نه به اعتقاد منحصر ميگردانيدند رفتن ببهشت را بدين يهوديت يا نصرانيت طريق ديگرى كه در توجيه آيه گفته شده اين است كه قاعده عرب است كه در مقام اخبار بسيار مىشود كه دو چيز مختلف را بقرينه خارجى با هم جمع ميكنند اعتمادا بر اينكه شنونده هر يك را بجاى خود فهم كند و بنا بر اين معنى آيه چنين مىشود كه يهوديان گفتند هرگز كسى داخل بهشت نميشود مگر آنكه يهودى باشد و نصرانيان گفتند هرگز كسى داخل بهشت نميشود مگر آنكه نصرانى باشد لكن بقرينه آيه پيش كه فرموده وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمانِكُمْ كُفَّاراً حَسَداً حمل بر معنى اول بهتر است كه اهل كتاب ميل داشتند بهر ترتيبى كه هست مسلمانها را از دين حق برگردانند و لو آنكه بدين نصرانيت يا يهوديت در آيند و بقرينه قوله تعالى تِلْكَ أَمانِيُّهُمْ كه آرزوى آنان چنين است معنى دوم اولى است زيرا كه هرگز يهوديان چنين آرزويى نداشتند كه نصرانيان به بهشت بروند و نيز نصرانيان هرگز آرزو نداشتند كه يهوديان بهشت روند . بَلى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ آرى كسى كه تسليم نمود وجه خود را يعنى نفس خود را براى خدا و خالص گردانيد خود را و تسليم اوامر او گرديد در حالى كه نيكوكار باشد پاداش عمل نيك