سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

32

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

آرى چون عالم رو بكمال ميرود و اجزاء عالم مضبوط و هر جزئى از آن بجاى خود قرار گرفته روى اين قاعده هر جزئى از عالم اعدام گردد يا حكمى از احكام يا قانونى از قوانين مدنى يا شرعى محو گردد بايستى مثل آن يا بهتر از آن بجاى آن گذاشته شود كه تبديل باحسن و نيكوتر گشته و به حال مردم نافعتر باشد . أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ الف استفهام براى تفريع است آيا نميدانى يعنى ميدانى كه خداوند بر همه چيز قدرت و توانايى دارد بعضى از مفسرين عموم قدرت را اختصاص داده بمعدومات نه بموجودات نظر به اينكه آنچه موجود گرديده از مقدريت خارج گرديده « لكن چنانچه گفته شد اين حرف منافات دارد با عموم قدرت الهى و اين شخص مقايسه نموده قدرت تامه ازلى واجب الوجود را بقدرت خلق كه وقتى عملى يا كلامى از او صادر گرديد از حيطه اقتدار وى خارج ميگردد و ندانسته كه مخلوقات و ممكنات نه قبل از وجود و نه بعد از آن در هيچ حالى از اقتدار خداى سبحان خارج نيستند ، ماها وقتى عملى انجام داديم يا حرفى زديم ديگر قدرت نداريم آن را برگردانيم يا محو سازيم لكن عموم قدرت ازلى الهى مىرساند كه ممكنات همانطورى كه قبل از ايجاد در قبضه قدرت اويند بعد از ايجاد نيز همين طوراند كه در هيچ حالى از تحت استيلاى او خارج نيستند ، وجود ممكن وجود استقلالى نيست كه پس از ايجاد به خودى خود باقى بماند و شايد اشاره به همين مطلب دارد قوله تعالى . أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ « الف » براى تفريع است يعنى ميدانى كه محققا خداوند مالك آسمانها و زمين اوست و آنچه هست مالك او و تحت اختيار وى است و در هيچ حالى از تصرف او بيرون نميرود وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ « ماء » نافيه و « من » زائده است ، و « ولى » بمعنى دوست صادق « لكم » اشاره بمؤمنين است يعنى جز خدا براى شما يار و ياور و كمك‌كننده‌اى نيست ، و ظاهرا اين