سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

456

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

ميآيد لكن تا وقتى كه در مقام عمل خارجى نيامده شايد عقابى بر آن مترتب نگردد . خلاصه ظاهرا مقصود از آيه اين است آنچه را شما از اعمال خود ظاهر كنيد يا آنچه را در دل خود پنهان داريد از نيات خوب يا بد و آنچه به گمان و ظن نسبت به كسى دهيد إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ حساب تمام آنها نزد خداوند محفوظ است پس بنا بر اين معنى محسوب شدن نيات و آنچه در باطن تمركز يافته از صفات و اخلاق و عقايد اعمّ از اين است كه مجازات داشته باشد يا نداشته باشد بلكه آيه در مقام اين است كه تمامى اعمال و افعال ظاهرى و باطنى شما ثبت است و حساب آن نزد خدا است . فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ از اين جمله اخير آيه چنين بر ميآيد كه همين طورى كه ظاهر كردن عمل نكوهيده موقعيت دارد براى عذاب همين طور آنچه در قلب مخفى و محرك گناهى بشود آن نيز استحقاق عذاب ميآورد چنانچه فرموده وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ بِما كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ و قوله سبحانه إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا لكن چون عذاب را معلق نموده بر مشيت كه هر كرا بخواهد ميآمرزد و هر كرا خواهد عذاب مىكند راه اميد براى گنه‌كاران باز مىشود كه عذاب براى مؤمن حتمى نيست بلكه نظر بحديث « سبقت رحمتى على غضبى » جهت عفو و بخشش رجحان پيدا مىكند . بعضى از مفسرين در كيفيت نظم و ترتيب آيه گويند پس از آنكه خداوند در اين سوره مباركه جمع نموده بين مبانى شرع از علم ديانات از توحيد نبوت معاد و از علم فروع ؛ صلاة ، زكات ، قصاص ، حج ، صوم ، جهاد ، احكام حيض ، طلاق ، عده ، مهر خلع ، ايلاء ، رضا ، بيع ، ربا ، دين ، پس از اين احكام در مقام تهديد برآمده كه گوشزد بشر نمايد كه آسمان و زمين و آنچه در آنها است ملك خدا و تحت تصرف و استيلاى او است و نيز علم او احاطه دارد و ظاهر و باطن نزد او مكشوف و پديدار است و هر كرا خواهد به عمل نكوهيده وى عذاب مىكند و هر كرا خواهد ميبخشد و كسى را بر وى بحثى نيست پس بايستى خوددارى كنيد و مخالفت نواميس شرع را ننمائيد .