سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
449
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
فَإِنْ لَمْ يَكُونا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ و اگر دو مرد نباشند كه شهادت بر حق دهند يك مرد و دو زن از اشخاص عادل در صورتى كه شهادت آنها نافذ باشد تعيين نمايند . عدالت دو قسم است بعرف علماى اخلاق عدالت عبارت از آن معنايى است كه جامع بين ، حكمت ، شجاعت ، عفت باشد كه از مجموع فضائل سهگانه ملكه عدالت پديد ميگردد و البته متصفين به اين قسم از عدالت بسيار كم يابند . و بعرف متشرّعه عدالت خوددارى نمودن از منهيات شرعيّه و گناهان كبيره و عدم اصرار بر صغائر و از آنچه خلاف مروت يعنى آنچه در عرف مستهجن و ركيك به نظر ميآيد و عدم اخلال بواجبات است و بسيارى از علماء علامت عدالت را حسن ظاهر ميدانند بطورى كه ظاهر كاشف از باطن باشد و تفصيل آن راجع بكتب فقهيه است . أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَكِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْرى « ان » بمعنى شرط « تضلّ » بمعنى فراموشى يعنى اگر در موقع اداء شهادت يكى از آن دو زن موضوع شهادت را فراموش كرد ديگرى وى را متنبه گرداند و شايد غلبه فراموشى در زن يكى از اسرارى باشد كه در شهادت دو زن را مقابل يك مرد قرار دادهاند . وَ لا يَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا در بيان اين جمله از مفسرين گفتارى نقل شده ( 1 ) مقصود تحمل شهادت است كه هر گاه كسى را بطلبند كه بر كسى گواه شود كه در موقع شهادت شاهد بر قضيه باشد نبايد انكار كند ( 2 ) در صورتى گواه شدن و قبول شهادت كردن واجب است كه كس ديگرى نباشد كه تحمل شهادت نمايد يعنى قبول شهادت واجب كفايى است نه واجب عينى ( 3 ) تحمل شهادت و گواه شدن نه واجب عينى است نه واجب كفايى بلكه شخص مخير است خواهد قبول مىكند و خواهد قبول نميكند . بعضى از مفسرين چنين اظهار داشتهاند كه اين جمله در مقام اداء شهادت است كه