سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
447
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
ظاهرا آن جمله اول كه مهلت دادن مديون باشد از سياق آيه وجوب استفاده مىشود و از جمله « ان تصدقوا » استحباب فهميده مىشود . وَ اتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ در اين آيه تأكيد و تهديد مينمايد كسانى را كه مرتكب عمل ربا ميشوند بلكه هر عمل نكوهيدهاى كه بلسان شرع و عقل در باره آن نهى رسيده كه بايستى خوددارى نمايند از مخالفت مولى و در نظر گيرند روزى را كه بازگشت ميكنند بسوى خدا و در آنجا هر كس بكيفر اعمال خود خواهد رسيد و هر كس را مطابق عملش عوض ميدهند و در آن وقت ميزان عدل الهى بر پا خواهد گرديد ( ان كان خيرا فخيرا و ان كان شرا فشرا ) . يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا تَدايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ « تداينتم » از باب تفاعل و بر وزن تقابل و تضارب آمده و آن عملى است كه بين دو نفر انجام گيرد . پس از آنكه حق جل و علا فضيلت انفاق فى اللَّه و مفسده رباخورى را بيان فرموده و بيع را حلال و ربا را حرام نمود در مقام برآمده كه قانونى بين بشر تأسيس فرمايد كه در معاملات و معاشرات ضرر بر كس وارد نيايد باتلاف سرمايه و نيز بگرفتن مال ربوى خسران مال نشود ؛ اين است كه دستور ميدهد كه وقتى معامله سمى كنيد و در بين مدت قرار داديد بايستى آن را بنويسيد ؛ از عبد اللَّه عباس است كه گفته چون خداى عز و جل معامله ربوى را حرام نمود در عوض بيع سلمى را تجويز فرمود كه بر هيچ كدام از بايع و مشترى ضرر وارد نيايد اين است كه امر فرموده كه بايستى بنويسيد براى اينكه بفراموشى اختلاف و نزاع بين شما واقع نگردد . وَ لْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كاتِبٌ بِالْعَدْلِ لام « ليكتب » امر غايب است يعنى بايد نويسنده عادل باشد كه در نوشتن از طريق عدل و درستى تجاوز ننمايد .