سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
440
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
فَمَنْ جاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهى فَلَهُ ما سَلَفَ وَ أَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ كسى كه بموعظه پروردگارش متعظ گرديد و از اين عمل رباخورى يا هر عمل بدى خوددارى نمود و از عمل گذشته توبه و بازگشت نمود خداوند او را عفو مىكند و امر او راجع به حق تعالى است كه در باره وى چه عملى كند و چه حكمى فرمايد اكثر مفسرين اين جمله فَلَهُ ما سَلَفَ وَ أَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ را اختصاص بربا دادهاند كه آن كسى كه پس از حكم قرآن از اين عمل شنيع رباخورى دست بردارد و توبه كند عمل گذشته او ضررى به حال وى نميزند و حكمش راجع بپروردگار است لكن بعضى از مفسرين اين جمله را حمل بر معنى كلى نمودهاند كه فقط اين حكم مخصوص بربا باشد بلكه تمام گناهان را شامل ميگردد كه آن كسى كه به حكم قرآن و موعظه پروردگار دست از هر معصيت و گناهى بردارد و توبه كند عمل گذشته وى از حيث عذاب بخشوده مىشود لكن در مورد حقوق اللَّه مثل واجبات يا حقوق الناس بايستى جبران كند . ( پايان ) آرى ممكن است معنى عموم از آيه استفاده نمود كه كسى كه بموعظه قرآن از هر عمل نكوهيدهاى خواه ربا باشد يا غير ربا دست برداشت و توبه نمود « فَلَهُ ما سَلَفَ » عمل گذشته وى بنفعش تمام مىشود زيرا بضميمه آن آيه كه راجع بتوبهكنندگان از معاصى فرموده ( الذين يبدلون سيئاتهم بالحسنات ) چنين استفاده مىشود كه اثر توبه و خوددارى نمودن از گناهان چنين است كه سيئات را تبديل مينمايد بحسنات . وَ مَنْ عادَ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ و كسى را كه نهى و موعظه پروردگار وى را متنبه نكند كه بعد از توبه يا بدون توبه عمل ربا را تكرار نمايد چنين كسانى ياران جهنماند و در جهنم جاويدانند . اين جمله و نيز جمله فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ در مقام بزرگى و عظمت حرمت رباخورى است كه چنين تهديدى راجع به هيچ گناهى و معاصى فرعى نشده و بزرگى گناه رباخورى را نظير شرك به خدا و دشمنى با دين خدا محسوب گردانيده .