سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
29
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
آرى همين بود منشأ توهم يهوديها كه گفتند « يد اللَّه مغلولة » كه عالم را مثال كارخانه يا ساعتى تصور نمودند كه پس از آنكه اجزاء آن مرتب گرديد و به كار افتاد به خودى خود مدتى كار مىكند ، و در رد آنها فرموده غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ دست آنها بسته باد بلكه دو دست خدا باز است كه هم قبض مىكند و هم بسط مينمايد مىدهد و مىگيرد ( العبد و ما فى يده كان لمولاه ) وجود ممكن اعم از اينكه عين باشد يا حكم آيه باشد يا علامت يا غير آن وجود استقلالى نيست بلكه چنانچه محققين از حكماء گفتهاند وجود ربطى و ظلى است هم پيدايش او و هم بقاء آن بسته باراده خالق او است زيرا ممكن در هيچ حالى از حالات هستى و نيستى از حقيقت امكانى بيرون نمىرود پس همانطور كه در پيدايش محتاج به علت و سبب است كه وى را از نيستى بهستى آرد همين طور در بقاء وجود محتاج به علت مبقيه است كه بايستى على الدوام از طرف مبدء فيض وجود به او برسد و گر نه فورا معدوم مىگردد . گر فيض تو لحظهاى بعالم نرسد معلوم شود بود و نبود همه كس خلاصه نظر ببعضى روايات ميتوان چنين اظهار نمود كه نسخ اختصاص به احكام شرعيه ندارد بلكه در امور تكوينى نيز ممكن است نسخ واقع گردد يعنى در آيات آفاقيه و انفسيه هر گاه مصلحت اقتضا نمايد اثر و علامتى را محو ميگرداند و بجاى آن علامت بهتر ميگذارد يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ « 1 » سوره رعد آيه 39 ، و شاهد بر اينكه نسخ آيه اعم از احكام و غير احكام است روايات بسيارى است كه از ائمه طاهرين عليهم السلام رسيده در تفسير نعمانى از امير المؤمنين على عليه الصلاة و السلام روايت مىكند كه حضرتش بعد از بيان عدهاى از آيات ناسخ و منسوخ فرموده خداوند نسخ نمود آيه ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ « 2 » سوره ذاريات آيه 26 ، به آيه وَ لا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ
--> ( 1 ) محو مىكند خدا آنچه بخواهد و ثابت ميگرداند و نزد اوست ام الكتاب شايد مقصود از ام الكتاب لوح محفوظ باشد كه تغيير و تبديلى در او نيست ( 2 ) خلق نكردم جن و انس را مگر براى عبادت « ليعبدون تفسير شده به ليعرفون »