و حكم ديگر بجاى آن تأسيس مىشد ميگفتند فلان حكم نسخ گرديده . بعضى از مفسرين در شأن نزول آيه چنين گويند يهوديها به پيغمبر اسلام طعنه زدند كه محمد صلى اللَّه عليه و آله و سلّم رأى ثابت متين ندارد حكمى مىآورد بعد پشيمان مىشود دستور ديگرى ميدهد و حكم را عوض مىنمايد اين بود كه اين آيه بر رد آنان فرود آمد ، كه اين كار مثل تبديل شريعت و دينى بشريعت و دين ديگر بدست خداست نه بدست محمد صلى اللَّه عليه و آله و سلّم يك وقت مصلحت در دوام حكم و دوام شريعت است مثل دوام شريعت اسلام كه بايستى تا قيامت باقى ماند و گاهى مصلحت تقاضا مىكند كه حكمى از احكام شريعت نسخ گردد براى آنكه مصلحت در دوام آن نيست تا يك مدتى اقتضاء بقاء دارد و پس از آن به حكم ديگرى تبديل گردد و نظير اين آيه آيه ديگرى است كه : وَ إِذا بَدَّلْنا آيَةً مَكانَ آيَةٍ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ « 1 » سوره نحل آيه 103 بعضى از علماى تفسير آيه را تعميم داده و طورى تفسير نموده كه شامل شود تكوينيات و تشريعيات را و اينكه مقصود از نسخ آيه تبديل اثر آيه است نه برداشتن اصل آيه و در اينجا مقاله‌اى دارد كه خلاصه آن را ترجمه مينمايم . چنين اظهار مينمايد كه آيه بمعنى علامت است و مقصود از زائل شدن و تبديل دادن آن به آيه ديگر نه اين است كه حقيقتا آيه معدوم گردد و باطل شود بلكه حكمى كه از آيه معلوم ميشد و آيه دلالت بر آن داشت و از آبار آيه بشمار ميرفت برداشته مىشود زيرا كه حكم بر متعلق نموده بر آيه باعتبار وصف علامت بودن آن اين است كه مقارن نموده بقوله تعالى أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ قدرت دارد علامتى را بردارد و بجاى آن علامت ديگر گذارد كه مثل آن يا بهتر از آن باشد ، پس آيه كه از طرف حق تعالى فرود آمده باقى است و حكم آنكه تكليفى از تكاليف يا اثر ديگرى داشته باشد دائمى نيست بلكه مدت دارد كه وقتى مدت منقضى گرديد حكم برداشته مىشود يا آن اثر زائل ميگردد و شاهد بر اين مطلب اين است كه نسيان را مقارن بنسخ نموده ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها يعنى همين طورى كه اثر آيه « حكم »

--> ( 1 ) وقتى تبديل نمائيم آيه‌اى بجاى آيه ديگر و خداوند داناتر است به آنچه فرود آورد