سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
302
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْيَتامى در شأن نزول آيه دو قول است : عبد اللَّه عباس بروايت عطيّه و ضحّاك و سدى چنين گفته كه قاعده عرب در زمان جاهليت اين بوده كه نظر به اينكه كار يتيم خيلى اهميت داشته مال او را از مال خود جدا ميكردند و به هيچ وجه مداخله در آن نمىنمودند حتى كسى حيوان سوارى او را سوار نمىشد و بخدمه او خدمتى رجوع نمىنمود اين بود كه پس از آنكه از حضرت رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلّم در باره يتيمان سؤال شد اين آيه آمد . قُلْ إِصْلاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ بگو اصلاح كار آنها از روى مصلحت بهتر است . 2 - جماعت ديگرى گفتهاند چون خداوند در باره مال ايتام سفارش فرموده و آياتى فرستاده مثل وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ و قوله تعالى الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً مردم ترسيدند و يتيمان را از خود دور گردانيدند و غذاى آنها را از غذاى خود جدا نمودند حتى اگر طعام ايتام چيزى زياد مىآمد هيچ تصرف نمى - نمودند تا آنكه خراب ميشد و اين مطلب بر مردم مشكل شد اين بود كه از حضرت رسول سؤال نمودند و خداوند آيه فرستاد كه اصلاح كردن كار يتيم و حفظ مال او بدون اينكه طمع در مال او كنيد يا اجرتى بخواهيد براى آنها و نيز براى خودتان بهتر است و اگر صلاح كار يتيم در آن باشد كه با آنها آميزش كنيد آنها را از خود دور نگردانيد وَ إِنْ تُخالِطُوهُمْ فَإِخْوانُكُمْ كه آنها برادران شما هستند يعنى همان عملى كه با برادران خود ميكنيد در باره يتيمان نيز مرعى داريد و آنها را از خود مرانيد و دور نكنيد . ابو عبيده چنين گويد كه اين آيه دليل بر اين است كه هر گاه چند نفر با هم مسافرت نمودند رواست كه با هم يك جا خرج كنند و همخرج باشند و كم و زيادى كه بين آنها در خوراك پيدا ميگردد هر گاه به رضايت باشد باكى نيست .