سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
296
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
و مفسرين در شأن نزول آيه چنين گويند كه جماعتى از صحابه شرفياب حضور مبارك حضرت رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلّم شدند و گفتند « افتنا فى الخمر و الميسر فانهما مذهبة للعقل مسلبة للمال » وقتى اصحاب از حضرت حكم خمر و ميسر را خواستند كه خمر عقل را زايل ميگرداند و قمار مال را تلف مىكند اين آيه نازل گرديد . قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ بعضى از مفسرين اثم كثير قرائت كردهاند و گويند اثم و ذنب در معنى نزديك بهم و شبيه يكديگرند و در اينكه از اين آيه حرمت بر مىآيد يا نه از بعضى مفسرين نقل ميكنند كه گفته از اين آيه حرمت برنمىآيد زيرا كه حرمت در جايى است كه منفعت در آن نباشد و در اين آيه فرموده وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ پس همين قدر از آيه بر مىآيد كه در خمر ضرر است و ضررش زيادتر از نفع آن است لكن اين حرف خلاف است زيرا كه اثم بمعنى گناه استعمال شده مثل قوله تعالى وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرى إِثْماً عَظِيماً سوره نساء آيه 47 . اگر حرام نبود چگونه مرتكب آن گناهكار بود . و در جاى ديگر هر حرامى را اثم ناميده قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ وَ الْإِثْمَ كه هر حرامى اثم و گناهست خصوصا بضميمه قوله تعالى إِثْمٌ كَبِيرٌ و بدلالت آيات ديگر كه يك جا فرموده إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ تا آنجا كه فرموده فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ صريح در حرمت است زيرا كه نهى دلالت بر حرمت دارد و در جاى ديگر لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى سوره نساء آيه 42 . اگر چه نهى در آيه اخير راجع به نماز است لكن مناط حرمت زايل شدن عقل و باقى مضراتى است كه از مشروبات الكلى و مسكرات پديد ميگردد مخصوص به نماز نيست . بعضى از مفسرين توضيح داده مضراتى كه از شرب مسكرات عايد انسان مىشود كه مختصرى از آن را ترجمه مينمايم چنين گويد اما شرب خمر مضرات طبيّهاى كه از آن پديد ميگردد در معده و رودها و كبد و ريه و سلسله اعصاب و شرائين و قلب و حواس