سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

229

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

از علت تشكيلات و چگونگى آن زيرا چون بايستى جواب مطابق سؤال باشد اگر سؤال از علت و سبب تشكيلات ماه بود كه چراگاهى باريك و گاهى پهن و گاهى ناپايدار مىگردد بايستى علت و سببش را بيان نمايند نه اينكه بفرمايد به آن وقتها تحديد مىگردد . مفسرين گويند شأن نزول آيه چنين است كه معاد جبل و ثعلبة بن انصارى آمدند نزد پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلّم و گفتند يا رسول اللَّه چه جهت دارد كه ماه گاهى باريك مىشود و پس از آن كم كم پهن مىگردد تا آنكه بدر مىشود باز دو مرتبه باريك ميگردد اين آيه فرو آمد قُلْ هِيَ مَواقِيتُ لِلنَّاسِ وَ الْحَجِّ مواقيت جمع ميقات و ميقات بمعنى وقت است يعنى وقتى چنين سؤال كردند تو در پاسخ سؤال آنان بگو اين تغييرات براى تحديد اوقات است كه ماه و سال معلوم شود و وقت عبادت از روزه ماه رمضان و حج و باقى حدود و احكامى كه موقت و محدود بوقت معين مىباشد شناخته شوند . وَ لَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِها وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقى وَ أْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوابِها وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ مفسرين گويند شأن نزول آيه چنانچه از روايات استفاده مىشود اين است كه قبل از اسلام كه آن را زمان جاهليت مىناميدند عادت اعراب اين بود كه در حال احرام از درب خانه وارد نميشدند بلكه پشت خانه را سوراخ ميكردند و وارد ميشدند به اين مناسبت اين آيه فرود آمد كه اين كار نيكى نيست كه از پشت خانه داخل گرديد بلكه نيكى را كسى داراست كه متصف بصفت حميد ، تقوى باشد و از درب خانه وارد گردد و به اين عمل شايد رستگار گرديد . اگر چه گويند ظاهرا آيه چنين است كه امر ميفرمايد در حال احرام از پشت خانه داخل نشويد كه اين كار خوبى نيست و امر به آن از اوامر ارشادى است نه مولوى لكن ارشاد دارد و شايد كنايه باشد به اينكه در امتثال احكام الهى و قوانين شرعى به آن وجهى و طريقى كه دستور رسيده عمل نمائيد و بعقل و رأى خود احكام را تغيير ندهيد و هر