سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

176

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

و اخلاقى پاك و مصفى گردد و حقايق امور در آن منعكس گردد و آنچه در قلبش خطور مىكند بشناسد . و كسى كه در زهد و تقوى به اين درجه نرسيده كه بنور قلب خود تميز بين خواطر براى او آسان گردد بايستى در تميز بين خواطر و اينكه بشناسد خاطر حقانى كدام است و خاطر ملكى يا نفسانى يا شيطانى چيست رجوع كند به ميزان عقل يا شرع و آنچه بذهنش خطور مينمايد اگر مطابق عقل و شرع است از قبيل فرائض و نوافل از واجبات و مستحبات يا آنچه به حكم عقل سليم از محسنات بشمار آيد قبول كند و بداند آن از طرف ملك بقلب وى القاء گرديده و اگر از قبيل محرمات و مكروهات محسوب ميگردد يا عقل سليم آن را مستهجن ميشمارد بداند كه آن از خواطر شيطانى است و از شر شيطان به خدا پناه برد و مشغول ذكر گردد . و اگر از قبيل مباحات است و به نظر عقل و شرع رد و منعى در باره آن نرسيده بداند آن چيزى كه در ذهن وى خطور نموده از خواطر نفسانى است و طريق تصفيه نفس اين است كه آنچه از حظوظ نفسانى بشمار ميرود و از لوازمات نيست آن را رد كند و آنچه بمخالفت نفس نزديكتر است يا آنكه از لوازمات حيات و زندگانى اوست قبول كند . إِنَّما يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَ الْفَحْشاءِ وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ سجيه و عمل شيطان از روى عداوت و بغض قديمى خود جز اين نيست كه شما را امر مىكند به آنچه بر ضرر شما تمام مىشود از عمل شر كه در نتيجه گنه‌كار و عاصى گرديد و مثل خود ملعونش از مرتبه و مقامى كه در خور شما مىباشد پرتاب گرديد ، و بين مفسرين در معنى فحشاء گفتارى است ، سدى ، كه يكى از مفسرين بشمار ميرود گفته زنا است قول ديگر هر معصيتى كه در نظر شرع بزرگ نمايد و حدى براى آن تعيين شده آن را « فحشاء » گويند ، و نيز شيطان بشما امر مىكند كه به خدا نسبت دهيد چيزى را كه نميدانيد مثل اينكه بگوئيد خدا حبوبات و چهارپايان را براى ما حرام گردانيده يا غير اينها آنچه را كه ندانسته و نفهميده به خدا نسبت دهيد كه نسبت دروغ به خدا دادن از وسوسه شيطانى و از فحشاء و منكر بشمار ميرود و عمل شيطان است .