سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
154
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
مخصوص بخداست و اينكه خداوند سخت عذاب مىكند ( گناهكاران را ) زمانى كه بيزارى جويند رؤسا و پيشوايان باطل از تابعين خود و ببينند شدت عذاب را و اينكه هيچ وسيلهاى براى آنها باقى نمانده و روابط آنها قطع گرديده ، آن گاه متابعين و رؤساء باطل گويند ما اگر دو مرتبه به دنيا بر مىگشتيم از اينها بيزارى ميجستيم هم چنان چه اينها از ما بيزارى ميجويند همين طور مىنمايانيم به آنها اعمال آنها را كه حسرت و پشيمانى است براى آنها و هيچوقت نجات از آتش براى آنها نباشد . توضيح آيات اين چند آيه مربوط به يكديگر و بيك نظم و سياق واقع گرديده . نخستين در مقام وحدت و صفات الوهيت بر آمده سپس در مقام تذكر افعال و آثارى كه دلالت واضح دارند و ارائه ميدهند خلاقيت و مالكيت او را و اينكه اوست مدبر و تربيت كننده تمام موجودات كه همان نظم و نظام عالم وجود اقوى شاهد و بالاتر دليلى است بر وجود و وحدت و باقى صفات جلال و جمال خالق عالم . وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ « إله » مأخوذ از إله و بمعنى معبود است چنانچه اندازهاى بيان آن در بِسْمِ اللَّهِ گذشت « إله واحد » آن كسى كه معبود شما و مستحق پرستش و ستايش است و شما را از نيستى بهستى و از عدم بوجود آورده و آنچه لوازم هستى و كمال وجود شما است از توانايى و دانايى و تمامى نعمتهاى ظاهرى و باطنى بشما افاضه نموده و در كف اقتدار شما نهاده آن خداى يگانه و يكتايى است كه نه در مرتبه الوهيت و نه در مرتبه صفات و نه در مرتبه ايجاد و افاضه خيرات شريك و انبازى براى وى نيست . واحد و احد دو صفت از اوصاف ذو الجلال الهى است احد است يعنى بسيط است و به هيچ وجه نه اجزاء خارجى و نه اجزاء ذهنى نميتوان براى او فرض نمود و هر موجود ممكن ملك باشد يا فلك حيوان باشد يا انسان جن باشد يا غير آن هر چه باشد باصطلاح حكماء ( زوج تركيبى است ) اگر تركيب شده از اجزاء خارجى نباشد مركب از دو