سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
121
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
مسافت زياد باشد نبايد بعد مسافت تو را باز دارد و روى از كعبه بگردانى و در همه جا در نماز روى خود را بكعبه آر . لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَيْكُمْ حُجَّةٌ تا كسى بر شما ايرادى نياورد ، از اين آيه چنين بر ميآيد كه قبلا بحضرتش ايراد نموده بودند چنانچه حسن بصرى گويد كفار قريش وقتى پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله و سلّم به بيت - المقدس نماز ميخواند طعنه ميزدند كه از قبله ابراهيم پدرش اعراض نموده وقتى بامر خدا برگشت و به روى كعبه نماز ميخواند ميگفتند پشيمان شد و برگشت . و از ابو على است كه گفته مقصود اين است كه اى پيغمبر هيچ وقت در نماز از كعبه روى مگردان تا مورد طعن دشمنان گردى و بگويند بدلخواه خود بهر طرفى نماز ميخواند نه بامر خدا . إِلَّا الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ در اينكه آيا اين استثناء راجع بكجا و معنى آن چيست و ظالمين كيانند بين مفسرين گفتارى است كه ابو الفتوح رازى در تفسير خود ببعضى از آنها اشاره نموده . ( 1 ) مقصود از مردمى كه در اول آيه بناس تعبير مينمايد در قوله تعالى لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَيْكُمْ حُجَّةٌ يهوديانند كه گفتند اگر براهنمايى ما نبود هيچوقت او قبله نميشناخت و مقصود از « منهم » در قوله تعالى إِلَّا الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ مشركين عربند و بنا بر اين ، معنى آيه چنين مىشود كه پس از اينكه تو مقاومت نمودى و در همه جا به روى كعبه نماز خواندى ديگر سرزنش يهوديان قطع ميگردد كه ميگفتند به قبله ما بيت المقدس نماز ميخواند و قبله را از ما فرا گرفته مگر مشركين كه و لو آنكه تو قبله خود را بگردانى به روى كعبه باز آنها بر شبهه خود باقى ميباشند كه ميگويند اول از قبله ابراهيم پدرش رو گردانيد سپس پشيمان شده برگشت و عن قريب بدين ما خواهد آمد . ( مجاهد و عطا و قتاده و سدى ) 2 - روى بر كعبه كن تا كسى را بر تو اعتراض نباشد مگر از روى عناد و ضديت