سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

117

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

و در آن عمل نمايد مگر بكمك وهم و خيال اينست كه وقتى خواست مستحضر گردد براى انجام دادن امر كلى مجرد صورت محسوسى را كه در قوه خياليه خود ذخيره دارد تحت نظر قرار ميدهد و به اين وسيله به آن امر كلى ظفر مىيابد مثل اينكه مهندس در نقشه‌كشى و تعيين مقادير لا بد بايستى يك شكل معينى و يك نقشه خاصى تحت نظر قرار دهد و آن امر كلى را منطبق گرداند بر آن امر جزئى خيالى تا آنكه باعانت و هم و خيال و با منطق تشبيه و تمثيل پيش برود و عمل خود را انجام دهد . و بنده ذليل هنگام حضور نزد سلطان مقتدر لا بد بايستى به طرف وى استقبال كند و مواجهه به صورت نمايد آن گاه تمام هم خود را مصروف گرداند بر ثنا و ستايش او و آنچه لايق بزرگى او و رتبه پستى و بندگى خويش است اظهار نمايد . و چون عادت بر اين است لذا امر شريعت بر همين نهج قرار گرفته كه در مقام عبادت رو به طرف قبله نمائيم و نقطه كعبه را نصب العين خود گردانيم تا اينكه حواس ما مقصور بر يك جهت گردد و حواس و مشاعر ما بر يك جهت روى آرد و به اين وسيله بر قوت عزم و اراده ما افزوده گردد و بقلب و دل و به تمام همّت متوجّه گرديم و مواجهه نمائيم به آن فرد ازلى و موجود سرمدى و در مقام اظهار بندگى و ستايش و حمد و ثناء و شكرگزارى بآنطورى كه از طرف خودش موظف گرديده‌ايم بر آئيم و بندگى خود را در معرض ظهور آريم . آرى چون نوع بشر مقيد بعالم طبيعت و دچار حس و تخيلات ميباشند اين است كه در امور عقلانى و جهات معنوى لا بد بايستى استعانت بحس و خيال نمايند ، لكن اشخاصى در عالم يافت ميگردند كه از عالم حس و خيال قدم بالا گذارده و از بند ماديت آزاد گرديده و از تخيلات رهايى پيدا نموده و با صورتهاى خيالى عشق نميورزند و روى دل بكعبه مقصود آورده و بهر طرفى رو آرند در آنجا روى خدا و آثار ذو الجلال بينند فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ و مشاهده مينمايند كه مشرق و مغرب ملك خدا و نماينده آثار الهى ميباشند و چنين اشخاص در جايگاه صدق تمكن و استقرار