سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
111
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
نكنند مگر آنكه ما براى او گواهى دهيم و آنها گويند شما كه در عصر ما نبوديد چگونه گواهى ميدهيد گوئيم ما از پيغمبر خود شنيدهايم و باور نموديم . 3 - اين امت هم در دنيا گواهند و هم در آخرت . 4 - مقصود از شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ ائمه طاهرين عليهم السلام مىباشند بدليل آنكه در شهادت و لو آنكه شهادت در امور جزئى باشد عدالت شرط است و بيشتر مردم عدالت ندارند چگونه ممكن است از آنها شهادت بخواهند پس معلوم مىشود كه مقصود از شهداء قيامت كسانى مىباشند كه شهادت آنها مقبول است و آنها معصومين مىباشند و اينكه به صيغه جمع آورده اشاره بعظمت شأن ايشانست و همين معنى را در كتاب مناقب از حضرت باقر ( ع ) و عياشى از حضرت صادق عليه السلام روايت مىكنند و به نظر قاصر نگارنده شايد مقصود اين باشد كه امت اسلامى را در حد وسط قرار داديم تا آنكه آن قانون محمدى صلى اللَّه عليه و آله و اعمال و افعال شما مؤمنين و پيروان آن قانون عدل كه مطابق با عقل و منطق است شهادت دهد بر حقانيت دين شما و حجت بر خلق تمام گردد چنانچه اعمال و افعال و روش خود رسول اللَّه براى شما حجت و شاهد صادقى است بر صدق گفتار او و اين معنى با لفظ « عليكم » در آيه كه در مورد الزام گويند مناسبتر مىنمايد و نيز نظر بتعليلى كه از لام « لتكونوا » معلوم مىشود كه شما را امت وسط قرار دادم به علت اينكه گواهان باشيد مناسبتر مينمايد و نيز چون شهداء در آيه مطلق است و مقيد بقيامت نيست كه گواهى مؤمنين مخصوص بقيامت باشد و گواهى دادن نيز باعتبار فهم عرفى اعم است از گفتار و كردار چنانچه گويند اعمال فلانى شاهد بر مدعاى اوست پس اختصاص بقيامت دادن وجهى ندارد مگر اينكه گفته شود روايت جابر تخصيص ميدهد آيه را بقيامت . خلاصه قطع نظر از روايت از آيه چنين فهميده مىشود كه شما را امت وسط قرار داديم تا اينكه اعمال و كردار شما گواهى دهد بر صدق ايمان و عقايد و رويه شما و حجت بر خلق تمام گردد چنانچه اعمال و افعال خود رسول اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلّم گواهست بر حقانيت مدعاى او .