سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
107
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
ما وَلَّاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كانُوا عَلَيْها « ما وَلَّاهُمْ » ما استفهاميه در مقام انكار است يعنى چه چيز پيغمبر را بر آن داشته كه از قبلهاى كه بر آن نماز ميخواند برگشت و بجانب مسجد الحرام روى نمود قُلْ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ گويا حضرتش در مقام سؤال بر آمده كه در جواب كفار و اعتراض آنان چه بگويم خطاب از رب العزت مىرسد كه بگو تمام مكانها و تمام جهات از مشرق و مغرب ملك خداست و عبادت ما براى فرمانبردارى اوست تعيين قبله بدستور و فرمان وى انجام مىگيرد و گر نه طرفى بر طرفى مزيت ندارد و وظيفه ما اطاعت نمودن امر مولاست و ما را نمىرسد اعتراض بر او نمائيم يا حكمى و قانونى پيش خود تأسيس گردانيم ، در شأن مؤمنين فرموده يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ وَ يُضِلُّ اللَّهُ الظَّالِمِينَ وَ يَفْعَلُ اللَّهُ ما يَشاءُ « 1 » سوره ابراهيم آيه 32 در تفسير روح البيان مىنويسد يهوديها بهواى نفس خودشان و بصلاح ديد خود طرف مغرب را قبله قرار دادند به گمان اينكه جناب موسى عليه السلام در طرف مغرب بوحى مفتخر گرديد چنانچه در كلام اللَّه خطاب بپيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلّم نمود وَ ما كُنْتَ بِجانِبِ الْغَرْبِيِّ إِذْ قَضَيْنا إِلى مُوسَى الْأَمْرَ « 2 » سوره قصص آيه 44 ، و نيز نصارى بدلخواه خود جهت مشرق را قبله خود قرار دادند نظر به اينكه مريم ( ع ) وقتى از شهر خود بيرون رفت مايل به طرف مشرق گرديد قال اللَّه تعالى وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ مَرْيَمَ إِذِ انْتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِها مَكاناً شَرْقِيًّا « 3 » سوره مريم آيه 6 ، لكن مؤمنين اطاعة اللَّه و بدستور پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلّم كه او نيز به حكم الهى بدون اينكه رأى و صلاح ديد خودش مدخليت داشته باشد تعيين قبله نمود . پايان
--> ( 1 ) ثابت ميگرداند خداوند آنان را كه ايمان آوردند بگفتارى كه ثابت است در دنيا و آخرت و گمراه ميگرداند ستمكاران را و مىكند آنچه ميخواهد . ( 2 ) و نبودى تو به طرف مغرب آن وقتى كه گذارش داديم بسوى موسى و امر نموديم . ( 3 ) اى پيغمبر ياد كن در كتاب مريم را وقتى كه كنارهگيرى نمود از كسان خود در طرف شرقى از بيت المقدس .