سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

84

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

و نسك در لغت بمعنى غسل و شستن است و نماز را در قوله تعالى إِنَّ صَلاتِي وَ نُسُكِي نسك ناميده براى اينكه روح را جلاء ميدهد و از قذارات معنوى پاك ميگرداند وَ تُبْ عَلَيْنا و نيز درخواست مينمايد كه بيامرز ما را ( سؤال ) چگونه حضرت ابراهيم عليه السلام از خداوند درخواست مينمايد كه توبه او و ذريه‌اش پذيرفته شود در صورتى كه ابراهيم و اسمعيل عليهما السلام هر دو پيمبر و معصوم بودند و هيچوقت گناه و خطايى از آنها سر نزده و توبه طلب بخشش از گناه است ، ( پاسخ ) شايد مقصود از خطايى كه پيمبران در مقام طلب بخشش آن بودند مثل اينكه در احاديث رسيده كه پيغمبر اسلام صلى اللَّه عليه و آله و سلّم روزى هفتاد مرتبه استغفار مينمود براى همان آناتى بوده كه باقتضاى امور طبيعى و تبليغ رسالت غافل از حق تعالى و التفات بعالم طبيعت داشتند زيرا كه غفلت از عالم ربوبى و اشتغال بامور مادى نسبت به آن بزرگواران از گناهان بزرگ بشمار ميرود . رَبَّنا وَ ابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِكَ ابراهيم عليه السلام پس از بناء كعبه و اجتماع در آنجا ثانيا از پروردگار درخواست مينمايد كه پيغمبر و رسولى كه از خود اهل مكه باشد بين آنان مبعوث گرداند . و چنين رسولى خاتم الانبياء صلى اللَّه عليه و آله و سلّم است كه از اهل مكه و بين آنها بپيمبرى مبعوث گرديده ، اينست كه در حديثى فرموده « من دعاى پدرم ابراهيم ( ع ) و بشارت عيسى ( ع ) ميباشم » و دليل بر اينكه مقصود از رسول پيغمبر خاتم ( ص ) است همانست كه در آيه فرموده فيهم در مكه و منهم از اهل مكه ، و چنين پيمبرى نيست مگر رسول اسلام صلى اللَّه عليه و آله و سلّم و آن رسولى كه آيات آفاقى و انفسى را بمردم مىآموزد . وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ و نيز به آنها علم كتاب و احكام قرآن و قوانين الهى را مىآموزد « و الحكمة » در اينكه مقصود از حكمتى كه در چند جاى قرآن تذكر مدهد مثل آنجا كه ميگويد وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً سوره بقره آيه 282 و نيز در باره