با بنى هاشم و شيعيانشان در عراق خوش‌رفتارى كرد . اما يوسف بن عمر ثقفى « 1 » هشام را متوجه خطر اين سياست خالد كرد و به او نوشت : پيش از اين ، هاشميان از گرسنگى در حال مرگ بودند ، به گونه‌اى كه همت هريك از آن‌ها سير كردن خانواده‌اش بود ، اما هنگامى كه خالد ولايت عراق را عهده‌دار شد ، به آن‌ها بخشش‌هاى فراوان كرد تا حدى كه به وسيله آن قدرت يافته ، اكنون مشتاق خلافت شده‌اند . « 2 » هشام ، خالد قسرى را عزل كرد و به جاى او يوسف بن عمر را والى عراق گردانيد . وى نيز سياستى ظالمانه و خشن نسبت به شيعيان بنى هاشم در پيش گرفت ، به گونه‌اى كه « هر فرد معروف به دوستى بنى هاشم و خاندان پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله را دستگير كرد و در واسط به زندان انداخت . » « 3 » عباسيان و علويان به يك اندازه از يوسف بن عمر ( والى هشام در عراق ) ستم و اذيت ديدند . اما اين دو گروه براى رويارويى با اين ظلم و ستم ، به گونه‌هاى متفاوت عمل كردند ؛ عباسيان چنين صلاح دانستند كه موقتا از سياست خويشتن‌دارى تبعيت كرده و بيشتر ، پنهان‌كارى كنند ، ازاين‌رو ، دعوت خود را مخفى كرده و به شيوه محافظه‌كارانه و محتاطانه عمل كردند ، اما علويان تصميم گرفتند در مقابل ظلم و ستم امويان به قيام علنى و مسلحانه روى آورند ، كه يكى از اين حركت‌ها قيام زيد بن على بود . قيام زيد بن على در عراق سرزمين‌هاى شرقى دولت اموى در عهد هشام ، شاهد دو جنبش بود : يكى نهضت پنهانى عباسيان كه براساس دعوت سرى عمل مىكرد . اين جنبش به آهستگى و پنهانى قدم برمىداشت ، با تأنّى به پيش مىرفت و از راه‌هاى خطرناك پرهيز مىكرد . جنبش ديگر ، حركت علوى بود كه به شكل قيامى علنى نمودار شد و به بسيج نيرو و رويارويى با نيروهاى اموى در ميادين جنگ دست يازيد . اهالى عراق نزد زيد بن على آمده و او را به ماندن در كوفه تشويق كردند ، درحالىكه هشام به والى خود در كوفه دستور داده بود زيد را

--> ( 1 ) . طايفه ثقفى ( به جز مختار ) به دوست‌دارى خاندان اموى مشهور بودند . ( 2 ) . تاريخ طبرى ، ج 8 ، ص 16 . ( 3 ) . دينورى ، الأخبار الطوال ، ص 339 .