فصل دوم نقش حركت‌ها و نهضت‌هاى شيعى در سقوط دولت امويان اين فصل به نقش شيعه در سقوط دولت اموى و برپايى دولت عباسى مىپردازد ؛ نقشى كه بر پايه آن ، ديدگاه شيعيان نسبت به خلفاى عصر اول عباسى مشخص شد . در فصل قبل چگونگى پيدايش و پيشرفت تشيع را بيان كرديم و به اين‌جا رسيديم كه ابو هاشم امامت شيعيان كيسانى را به دست گرفت . هم‌چنين ديديم امام على زين العابدين و فرزندش محمد باقر عليه السّلام به امامت معنوى شيعيان بسنده كرده و از ورود به عرصه‌هاى سياسى دورى گزيدند . و سپس شاهد قيام شديد امام زيد بن على عليه امويان بوديم . بهره‌گيرى دعوت عباسى از نهضت‌هاى شيعى در دوران اموى پس از آن‌كه ابو هاشم فرزند محمد بن حنفيه رهبر شيعيان كيسانى ، به امامت محمد بن على عباسى وصيت كرد ، دعوت عباسى در سال 100 ق آغاز شد . « 1 » عباسيان از مجاهدت‌هاى شيعيان در دوران امويان بهره بردند و نهضت‌ها و رويارويىهاى شيعيان از عناصر منهدم‌كننده دولت اموى بود . دعوت عباسى ، خود را پشت شعار « الرضا من آل محمد صلّى اللّه عليه و آله » مخفى كرد و با اين

--> ( 1 ) . دينورى ، الأخبار الطوال ، ص 334 .