فصل اول پيدايش جماعت شيعه و مجاهدت‌هاى شيعيان در قرن اول هجرى معناى لغوى شيعه شيعه در لغت ، پيروان و ياران را گويند ، و بر مفرد و مثنى و جمع و مذكر و مؤنث به يك لفظ اطلاق مىشود . ريشهء آن از مشايعت و متابعت به معناى پيروى و همراهى است . اين واژه به كسى اختصاص دارد كه پيرو على بن ابى طالب عليه السّلام و فرزندانش شده و به امامت ايشان اقرار كرده است ، تا آن‌جا كه هرگاه نام شيعه برده شود اين معنا به ذهن خطور مىكند . « 1 » ابن خلدون واژه شيعه را از لحاظ لغوى و فقهى تفسير كرده و مىگويد : « بدان ، شيعه از لحاظ لغوى به معناى ياران و پيروان است ، و در عرف فقها و متكلمان خلف و سلف بر پيروان على و فرزندانش عليهم السّلام اطلاق مىشود . » « 2 » شهرستانى شيعه را اين گونه تعريف مىكند : « شيعه كسانىاند كه مخصوصا على - رضى اللّه عنه - را پيروى كردند و به امامت و خلافتش بر اساس نص و وصيت ، چه آشكار و چه پنهان ، اقرار كردند ، و معتقد شدند كه امامت از فرزندان او خارج

--> ( 1 ) . هاشم معروف ، عقيدة الشيعة الامامية ، ص 9 . ( 2 ) . ابن خلدون ، مقدمه ابن خلدون ، ص 138 .