به هرثمه بود كه از او مىخواست به خراسان بيايد . دور ساختن اين دو سپهسالار بزرگ از سرزمين عراق سبب انتشار ناامنى و آشوب در آن‌جا شد و زمينهء پيدايش چندين قيام را فراهم كرد كه مهم‌ترين آن ، نهضت محمد بن ابراهيم علوى و داعى وى معروف به ابو السرايا بود كه او را در اين امر يارى مىكرد . طليعه قيام جديد شيعى اولين نهضت شيعى در عصر مأمون در جمادى الثانى سال 199 به وقوع پيوست « 1 » و آن حلقه‌اى از سلسله حركات شيعيان زيدى بود كه رهبرى آن را محمد بن ابراهيم بن اسماعيل بن ابراهيم بن حسن بن حسن بن على بن ابى طالب عليه السّلام ، مشهور به ابن طباطبا ، بر عهده داشت . علويان در اواخر دورهء هارون الرشيد و در طول خلافت امين ، به سكون و آرامش روى آورده بودند . در ابتداى خلافت مأمون ، طليعهء نهضت شيعى ديگرى نمودار شد كه از اقامت خليفه جديد در مرو و نيز از اغتشاش‌هايى كه در عراق و چند منطقه ديگر از بلاد عباسى بر اثر نزاع تلخ امين و مأمون ، پديد آمده بود ، بهره مىبرد . « 2 » نقطه شروع نهضت ، آمدن مردى از شيعيان به نام نصر بن شبيب از جزيره به قصد حج به سرزمين حجاز بود . نصر در مدينه از بازماندگان اهل بيت و هركس كه از اين خاندان نامى و نشانى داشت ، پرسيد ، و مردم سه تن از علويان را به او معرفى كردند . اولين آن‌ها على بن عبيد اللّه بن حسن بن على بن حسين بن على بن ابى طالب عليه السّلام بود . نصر متوجه شد كه اين علوى ، سرگرم عبادت است و كسى را به او دست‌رسى نيست و احدى اجازه ديدار با او را ندارد . علوى سرشناس دوم عبد اللّه بن موسى بود كه او نيز تحت تعقيب و در بيم و هراس بود و تاب رودررويى با كسى را نداشت . بنابراين ، سومين پيشواى علوى مىماند و او محمد بن ابراهيم بود . وى تنها شخصيت علوى بود كه نصر مىتوانست با او ملاقات

--> ( 1 ) . تاريخ طبرى ، ج 7 ، ص 117 . ( 2 ) . ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 6 ، ص 82 - 83 .