است يكى از عوامل شكست نهضت عبد اللّه بن زبير در عهد عبد الملك بن مروان ، خليفه اموى ، محاصره ابن زبير در مكه در موسم حج به وسيله حجاج بن يوسف ثقفى بود . « 1 » بنابراين ، تاريخ پيوسته خود را تكرار مىكند ، هرچند كه به صورت‌ها و كيفيت‌هاى مختلف باشد . در اين‌جا صفحه‌اى ديگر از صفحه‌هاى نهضت‌هاى شيعه در تاريخ اسلام پايان مىيابد تا صفحه جديد ديگرى كه اخبار نهضت شيعى ديگرى را بازگويد ، پيش روى ما باز شود ، و آن قيام يحيى و ادريس ، فرزندان عبد اللّه در دوره خلافت هارون الرشيد است .

--> ( 1 ) . ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 146 .