فصل اول تحول در فرقه اماميه و پيدايش اسماعيليان فرقه كيسانيه در اواخر عصر اموى ( پس از اين‌كه رهبران شيعيان اماميه به علت ضربات متوالى كه علويان متحمل شدند ، سكوت و كناره‌گيرى از سياست را پيشه كردند ) فعّال‌ترين فرقه شيعى بود . ما رويدادهايى را شاهد بوديم كه براساس وصيت ابو هاشم ، امام شيعيان كيسانى باعث برپايى دولت عباسى شد . پس از آن ، كيسانيه دچار اختلاف در ديدگاه‌ها شدند . « 1 » فرقه كوچكى از ايشان هم‌چنان به امامت محمد بن حنفيه يا حسن بن على بن محمد يا على بن محمد دعوت مىكردند ، و فرقه ديگر كه طرفداران بيشترى داشت ، رو به ديدگاه‌هاى جديد آوردند و بعدها فرقه‌هاى مهم زنادقه را تشكيل دادند . « 2 » آغاز ظهور اين فرقه در دوران منصور ، خليفه دوم عباسى بود . « 3 »

--> ( 1 ) . شهرستانى ، الملل و النحل ، ج 1 ، ص 151 . شهرستانى مىنويسد : « كيسانيه در انتقال امامت از محمد حنفيه به ديگرى ، دچار اختلاف شدند و هريك مذهبى را در پيش گرفتند . » ( 2 ) . شهرستانى نقل مىكند فرقه‌اى از فرقه‌هاى كيسانى ، معتقد شدند كه ابو هاشم به امامت عبد الله بن عمرو بن حرب كندى وصيت كرد و امامت و هم‌چنين روح ابو هاشم به او منتقل شد . از اين فرقه بود كه فرقه‌هاى خرميّه و مزدكيه ، يعنى برجسته‌ترين فرقه‌هاى زنادقه ، پديدار شدند ، همان‌گونه كه فرقه‌هاى غاليانه‌اى ، همچون بيانيه و رضاميه از ايشان به ظهور پيوست . ( الملل و النحل ، ج 1 ، ص 151 ، 152 ) ( 3 ) . موضوع رساله فوق ليسانس من « حركة زنادقة فى العصر العباسى الاول » است . اين رساله چاپ مكتبة انجلو مصر مىباشد .