داشت . « 1 » ابو حنيفه با نپذيرفتن امر قضاوت كوفه ، ناخشنودى خود را از دولت اموى نشان داد ، و چون يزيد بن عمر بن هبيره ، والى عراق در عهد مروان بن محمد ، آخرين خليفه اموى ، آن را بر وى عرضه كرد ، او نپذيرفت و به همين سبب ، يزيد 110 ضربه شلاق به وى زد . « 2 » پس از آن ، دولت عباسى كه دولتى هاشمى بود ، شكل گرفت . اما ابو حنيفه چه موضعى نسبت به اين دولت داشت ؟ شكى نيست كه ابو حنيفه خرسند بود ؛ زيرا خلافت به خاندان هاشمى منتقل شد و اين‌ها از خاندان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بودند ، اما او رفتار خلفاى عباسى با علويان ، و زياده‌روىشان را در ظلم و آزار و قتل آنان تحمل نمىكرد ؛ چرا كه علويان هم از خاندان رسول كريم بودند . در دورهء منصور ، خليفه از ابو حنيفه ، به اين اعتبار كه او امام و فقيهى برجسته است ، كمك خواست تا به وسيله او با آنچه امام جعفر صادق عليه السّلام در علم و فقه شهرت يافته بود ، مقابله كند . منصور ، ابو حنيفه را نزد خود خواند و به او گفت : « اى ابا حنيفه ! مردم به سبب جعفر بن محمد دچار فتنه شده‌اند ، پس مسائل فقهى سختى را براى او حاضر كن . » ابو حنيفه خواسته منصور را اجابت نمود و چهل مسئله از مسائل دين و فقه را براى سؤال از امام صادق عليه السّلام آماده كرد . ابو حنيفه ملاقات با امام را در مجلس منصور ، چنين توصيف مىكند : « بر منصور وارد شدم ، درحالىكه جعفر بن محمد در سمت راست او نشسته بود ، پس چون به او نگريستم ، چنان تحت تأثير هيبت جعفر بن محمد صادق قرار گرفتم كه ديگر هيبت ابو جعفر منصور بر من اثرى نداشت . . . » به‌هرحال ، مناظره بين ابو حنيفه و امام صادق عليه السّلام صورت گرفت . خود ابو حنيفه از نتيجهء اين مناظره چنين مىگويد : « هر چهل مسئله را بر او مطرح كردم و او حتى يك مسئله از آن‌ها را بىپاسخ نگذاشت . » « 3 »

--> - جعفر صادق نديده‌ام . » هم‌چنين امام جعفر عليه السّلام از استادان ابو حنيفه بود . ( موفق مكى ، مناقب ابى حنيفه ، ج 1 ، ص 27 ) ( 1 ) . شرباصى ، الأئمة الأربعة ، ص 54 . ( 2 ) . ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 2 ، ص 36 به بعد . ( 3 ) . موفق مكى ، مناقب أبى حنيفه ، ج 1 ، ص 29 .