كوفه را به جاى مدينه ، پايتخت خود قرار داد ، « 1 » و دولت اموى در شام برپا گرديد ، و دولت عباسى هم در عراق استقرار يافت و حسين بن على عليه السّلام و عبد اللّه بن زبير از قيام در مدينه خوددارى كردند كه حسين به سمت كوفه رهسپار شد و ابن زبير قيام خود را در مكه آشكار كرد كه البته مكه نيز مناسب برپايى قيام نبود . « 2 » مردم مدينه در عهد يزيد بن معاويه ، توان مقاومت طولانى در برابر سپاهيان اموى را نداشتند ، ازاين‌رو ، واقعهء حرّه پيش آمد كه منجر به كشته شدن بسيارى از مردمان مدينه شد . « 3 » بسيارى از مردم هنگامى كه نفس زكيه در مدينه قيام كرد مىدانستند كه حركت او به شكست مىانجامد . محمد پيش از ظهور در مدينه ، بين شهرهاى مختلف ، مخفيانه در گردش بود و منصور نمىدانست او در كدام سرزمين قيام خواهد كرد . احتمالا منصور توقع نداشت كه قيام در مدينه روى دهد ، و حتى ما شاهد تدابير شديدى بوديم كه منصور در شهرهاى عراق ، بخصوص كوفه ، و در سرزمين خراسان اعمال كرد ، همان‌گونه كه ديديم چگونه او داعيان محمد را كه از فرزندان و برادرانش بودند ، در شهرهاى مختلف تعقيب و زندانى كرد و به قتل رساند . هم‌چنين روايات فراوانى وجود دارند كه عدم شايستگى نواحى مدينه را براى قيام نفس زكيه نشان مىدهند . وقتى محمد قيام كرد ، منصور مدينه را چنين توصيف نمود : « سرزمينى كه نه زراعت دارد ، نه گوسفند و نه تجارت كافى . » « 4 » نافع بن ثابت بن عبد اللّه بن زبير نيز از پيوستن به محمد سر باز زد با آن‌كه محمد در بيعت گرفتن از او اصرار داشت و به وى مىگفت : « لباس رزم بپوش تا با حمايت خود از من ، ديگرى را مأيوس گردانى . » اما نافع گفت : « به خدا قسم سودى در كار تو نمىبينم ؛ چرا كه تو در سرزمينى قيام كرده‌اى كه نه مال دارد ، نه مردان جنگى و نه چهارپا و نه سلاح ، و من خودم را در كنار تو به هلاكت

--> ( 1 ) . على بن ابى طالب مىفرمود : اموال و مردان جنگى در عراق يافت مىشوند . ( دينورى ، الأخبار الطوال ، ص 152 ) ( 2 ) . ابن زبير بر پايهء پناه بردن به كعبه ، در مكه قيام كرد و خود را « پناه جوى به كعبه » ناميد . ( ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 7 ) ( 3 ) . در اين واقعه ، بيشتر مجاهدان بدر كشته شدند ، همان‌گونه كه از مردم مدينه حدود ده هزار نفر كشته شدند . ( ابن قتيبه ، الامامة و السياسة ، ج 1 ، ص 153 ) ( 4 ) . مسعودى ، مروج الذهب ، ج 3 ، ص 306 . سياست دايمى امويان ، مضاعف ساختن ماليات‌هاى اقتصادى حجاز بود .