سميره مختار الليثي ( مترجم : محمد حاجى تقى )
140
جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى )
از ديگر فرقههاى شيعى زيدى ، بتريه ( ياران كثير النوى ملقّب به ابتر ) مىباشند . « 1 » شهرستانى مىگويد : ديدگاههاى اين دو فرقه با فرقه سليمانيه دربارهء امامت يكى است ، اما با رأى سليمان در تكفير عثمان ، همعقيده نيستند ، و اين دو ، حكم او را به خداى عزّ و جل كه احكم الحاكمين است ، واگذار كردهاند . همچنين اين دو فرقه بر اين باورند كه على عليه السّلام و فرزندانش پس از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ، شايستهترين مردم براى خلافت مىباشند ، اما آن حضرت با رغبت و رضايت ، خلافت و حق خود را به سه خليفه اولى الأمر راشدين واگذار كرد . ازاينرو ، تبريه گفتند : « ما راضى به رضاى على ، و به آنچه او تسليم شد ، تسليم هستيم . » اين دو فرقه به « حقانيت امامت مفضول و تأخير در امامت فاضل و افضل ، چنانچه فاضل به اين وضعيت راضى باشد » معتقدند . سپس مىگويند : « هركس از فرزندان حسن و حسين - رضى اللّه عنهما - با شمشير قيام كند ، و عالم و زاهد و شجاع باشد ، او امام است . گروهى از ايشان ، زيبايى صورت را نيز شرط كردهاند . اين عده در دو امام كه شرايط ياد شده را داشته و باهم آشكارا در طلب امامت قيام كنند ، خبط كرده و از روى آگاهى نظر ندادهاند . مثلا ، مىگويند : در اين حالت به آنكه فاضلتر و زيباتر است رومىآوريم . اگر هر دو از اين جهت كاملا باهم مساوى بودند ، به آنكه نظرش متينتر و در امرش راسختر است رجوع مىكنيم ، و اگر از اين جهت هم مساوى بودند ، باهم مقابله مىكنند ، و امر بهطور كلى بر مردم منقلب مىشود و بايد بار ديگر در طلب امام باشند . در اين حالت ، امام ، مأموم است ، و امير ، مأمور . » « 2 » اين دو فرقه در شرايط ظهور دو امام در دو منطقه معتقدند : « هريك از اين دو در جايى كه هست امام طرف خويش است ، و بر قوم او واجب است كه از او فرمانبردارى كنند . اگر يكى مخالف ديگرى فتوا دهد ، در فتواى خود به صواب كار كرده ، هرچند يكى از دو امام خون ديگرى را مباح كرده باشد . » « 3 »
--> ( 1 ) . كثير از علماى حديث است و اسم كامل او ابو اسماعيل كثير بن اسماعيل بن نافع النواء بوده است . ( اشعرى ، مقالات الاسلاميين ، ج 1 ، ص 98 به بعد ) ( 2 ) . شهرستانى ، الملل و النحل ، ج 1 ، ص 161 . ( 3 ) . همان ، ج 1 ، ص 161 - 162 .